00:00Sağ olun buraya yakın mı?
00:01Ne?
00:02Şöyle şimdi
00:05Oradan bir şey
00:06Muhabirler sarınca
00:07Biz bıraktık
00:09Kardeşim ben boyamıyorum
00:14Ben devam edeyim
00:16Oradan önce Sakarap kazıydı
00:18Sakarap
00:24Merhaba buyurun
00:25Zafer Bey aramıştı sanırım
00:42Almanız lazım
00:46Bunlar
00:47Evet
00:48Doğru tabi
00:49Olanda da bir tane daha geçiyorum
00:51Yok
00:53Şöyle bir hak var değil mi?
00:57Tabii ben de bir
00:58Yirmi, yirmi beş sene kullanıp hafif sayedebiliyorum
01:01O vatandaş giriyor
01:02O vatandaş girmezse başlatıyor
01:03Tabii öncelik
01:24Öncelik
01:25Hadi bulan
01:27Ben normalde kapıcıyım
01:28Kapıcıydım ama emekli oldum
01:30Emekli bir vatandaşım
01:31Doğa aşığım ben
01:32Doğayı geziyorum devamlı
01:33Doğada gezerken de
01:34Bir pazar günü
01:35Geçen pazar yürüyüşte
01:36Bu lale dikkatimi çekti
01:38Kayıp Amasya'cılıklı ailesi olabilir diye düşündüm
01:40Bir baktım gerçekten ona benziyor
01:42Ve yetkililere haber verdim
01:43Emekliyim ama yine çalışıyorum
01:46Onun tarafı apmana bakıyorum şu anda
01:52Kayıp Amasya'lı ailesi mi bu?
01:54Evet Kayıp Amasya'lı ailesi
01:56İlk kez 1892 yılında
01:58O dönemlerde Amasya'da yaşayan Muhlendorf isimli bir bahçıvan
02:04Bitkinin soğanlarını İtalya'daki bir bahçelik şirketine gönderiyor
02:08Bitkinin ikinci toplaması 1896'dan 2026'ya kadar
02:13130 yıllık süre içerisinde
02:15Ben de dahil olmak üzere birçok yerli ve yabancı araştırmacı
02:19Bu bitki bulmak için bölgeye geliyorlar
02:23Fakat bu bitkinin izine rastlayamıyorlar
02:26Bilimsel ilk örnekleri
02:30İngiltere'deki Kiv Kraliyet Botanik Bahçesi'nde koruma altındadır
02:34Bugün önemli bir gün
02:36Çünkü bu bitki aslında kayıp olduğunu sanıyorduk
02:40Ve 130 yıl sonra bu bitkinin aslında Amasya'da kaybolmadığını
02:46Yaşadığını ama yaşam alanında oldukça sınırlı olduğunu görmekteyiz
02:51Bundan sonraki süreçte bitkiyi koruma altına alıp yaşatmaya çalışacağız
02:56Nezahat Göküt Botanik Bahçesi'nden
02:58Oran Müdürü Salih Sercan Kanoğlu beni aradı
03:01Hocam dedi bana bir bitki fotoğrafı geldi
03:04Aradığımız bitki bu olabilir mi diye
03:07Aslında bu bana gelen ilk fotoğraf değil
03:10Yıllar içerisinde de Salih Bey bana sürekli gönderiyordu
03:13Başka yerlerden de bazı fotoğraflar geliyordu
03:14Her defa aslında bu değil bu değil bu değil diyorduk
03:17Ama bu defa bu dedik
03:18Bu heyecanla hemen çıktık ilk otobüste
03:21İlk uçakla çıktık buraya geldik
03:23Yerinde belgelemek istedik
03:24Şöyle bir durum da var
03:25Bitki Anadolu'da yok olduğu raporlanmıştı ama
03:28Bu yıllar öncesinde
03:31Bir asır öncesinde gönderilen çiçek soğanları
03:34Avrupa'da bazı botanik bahçelerinde
03:37Özel koleksiyonlarda
03:38Bahçelerde bitki yaşıyordu
03:40Aklımıza şu geldi
03:42Acaba dedik bir gurbetçi bir vatandaş
03:45Yurt dışında bunun soğanını temin edip
03:47Gelip buraya dikmiş olabilir mi
03:49Yoksa doğal bir yayılım mı var
03:51Biz bugün buraya geldik
03:53Hem bitkiyi teyit ettik
03:54Evet bu tulipas pengeri
03:56Yani yitik lale
03:57Hem de doğal bir yayılış
04:00Laleler genelde erken ilkbaharcı bitkilerdir
04:03Bu mayıs sonu haziran başında çiçek açar
04:07Diğer lalelere göre daha geç dönemde çiçek açar
04:11Bir de benzersiz
04:13Dış görünüşü morfolojik özellikleri vardır
04:16Uzun boylu olması
04:17Huni şeklinde parlak kırmızı renklere sahip olması
04:22Yine Çin içerisinde
04:24Bu
04:26Polen kesilerini taşıyan
04:28Anter dediğimiz başlıkların olması
04:31Ve o başlıkları taşıyan
04:33İnci iplikçiklerin kırmızı renkli olmasıyla
04:36Yakın türlerden
04:37Kolaylıkla ayrılan bir türdür
04:40Burada Ercan Bey'in hakkını vermek gerekiyor
04:42Bitkiyle ilk karşılaşan Ercan Bey
04:45Hani onlarca az kalır
04:47Belki yüzlerce araştırmacı aradı
04:49Artık bu bitki doğada yok galiba diye
04:52Raporladığımız bitkinin yaşıyor olması
04:55Mutluluk verici
04:57Türk lalesi demekte hiçbir sakınca yok
04:59Zaten Türklerle özdeşleşmiş bir bitki lale
05:01Bu lale Tülipa Sprenger
05:03Yani itik lale
05:04Yüzde yüz kesin bir şekilde
05:05Aradığımız lale bu
05:06Biz de aradık
05:07Zamanında
05:08Biz de bulamadık
05:09Çünkü hep yanlış yere bakıyormuşuz
05:10Hep Merzifon tarafına
05:12Hep Slova tarafına bakıyormuşuz
05:14Ama
05:15Farklerdeymiş bitki
05:16Konum ne yazık ki yasak
05:17Çünkü çok dar bir bölgede geliş gösteriyor
05:19Ve bu bitkiyi artık yerinde korumamız gerekiyor
05:22O yüzden bu nokta bilinmesi çok iyi olur
05:25Yılmaz Bey aradı beni
05:26Yılmaz Seven
05:27Devlet Su İşleri eski müdürü
05:29Dedi ki
05:31Bir gezginimiz var
05:32Bir lale buldu
05:34Bu fotoğrafları göndereceğim
05:35Bir bakar mısınız acaba
05:36Olabilir mi diye
05:37Ben de Ankara'da bir toplantıdaydım
05:38Baktım
05:39Çok benziyor
05:40Hemen dedim
05:41Bunu İsmail Hoca'ya göndermem lazım
05:42İsmail Hoca'ya gönderdim
05:43Hocam dedim
05:44Olabilir mi
05:45Diye
05:45Ta kendisi deyince
05:47Toplantıda olsa çığlık atacaktım
05:49Yani neredeyse
05:49Ercan Bey kesinlikle madalya lazım
05:51Çünkü
05:52Madalya lazım
05:53Ödül lazım
05:53Yani birçok kişi
05:54Belki bu lalenin yanından
05:56Geçti gitti
05:57Ama bunun farkında olan
05:59Ercan Bey
06:00O olmasaydı
06:01Biz hala
06:01Tohumdan üretmeye
06:02Tekrardan Amasaya kazanmaya devam edecek
06:04Ha o proje devam edecek tabiki
06:05Ama doğasında yeri
06:08Ercan Bey sayesinde bulunduk
06:09Doğada arkadaşlar gezerken
06:10Ben dikkatimi çekti bu lale
06:12Ben doğada zaten devamlı arıyordum
06:14Dağdaş ki zaten arıyorduk
06:15Ben dikkatimi çekti
06:16Bu laleye baktım
06:17Bu Amasaya kayıp lalesine çok benziyor
06:19Ve iki tane örnek aldım
06:20Çok mutluyum
06:30Doğada bu kadar geziyorum
06:31Böyle laleyi ilk defa gördüm
06:33Bak
06:33Bu da değişik bir lale
06:35Amasaya lalesine benziyor
06:36Çok
06:37M.K.
06:37M.K.
Yorumlar