Buletin AWANI Khas: Istiadat Pengurniaan & Perisytiharan Gelaran Pusaka Tunku Panglima Besar

AWANI

Transcript

00:00:07Seorang pemimpin diibaratkan seperti air yang jernih, tempurung yang ceper seperti pohon di tengah padang.

00:00:14Uratnya tempat bersila, batangnya tempat bersandar, dahannya tempat bergantung, buahnya untuk dimakan, daunnya untuk berlindung.

00:00:23Dan perbilangan adat ini bukan sekadar rangkap kata yang indah.

00:00:28Sebaliknya, terkandung falsafah kepimpinan, tanggungjawab dan juga hubungan antara pemimpin dengan masyarakat yang menjadi teras kepada adat pepatih.

00:00:41Berakar daripada tradisi Minangkabau dan berkembang subur di negeri sembilan, adat pepatih merupakan antara warisan budaya dan sistem sosial paling

00:00:50unik di alam Melayu.

00:00:51Ia bukan sahaja mengatur hubungan kekeluargaan dan masyarakat, malah membentuk struktur kepimpinan yang berasaskan muafakat, keseimbangan dan kebijaksanaan.

00:01:02Assalamualaikum, salam hormat. Anda bersama saya, Haris Ashraf Hasnan.

00:01:05Dalam Buletin Awanikas, kami bawakan kepada anda sempena istiadat pengurniaan dan perisytiharan gelaran pusaka Tunku Panglima Besar

00:01:14yang akan berlangsung sekitar jam 11 pagi nanti di Istana Besar Seri Menanti.

00:01:20Dan anugerah ataupun pengisytiharan ini akan dikurniakan kepada yang amat mulia Tunku Zin Al-Abidin Ibni Tunku Muhris

00:01:34dengan sebentar sahaja lagi dijadualkan jam 11 pagi istiadat akan bermula di Istana Besar Seri Menanti.

00:01:43Jadi untuk waktu ini, untuk kita memahami dan juga melihat keadaan di perkarangan Istana Besar Seri Menanti, kita nak terus

00:01:53sahaja terlebih dahulu.

00:01:54Bersama dengan rakan setugas saya, Hasimi Muhammad. Langsung dari Seri Menanti, Hasimi.

00:01:59Bagaimana keadaan dan juga situasi panas terik di situ, syuhada lintas langsung jam 9.30 pagi tadi juga.

00:02:06di perkarangan Istana Agak Panas juga mungkin boleh kongsikan keadaannya dan mungkin ada pembesar-pembesar kerabat diraja mungkin telahpun tiba

00:02:15di Istana Besar Seri Menanti itu, Hasimi.

00:02:21Baik, terima kasih Harif. Langsung dari Istana Besar Kuala Pilihan Negeri 9 untuk kita bawakan perkembangan mengenai istiadat hari ini

00:02:32yang mana kita akan melihat satu lagi detik bersejarah dan sementara ini rakan setugas kita telahpun membawakan perkembangan dari perkarangan

00:02:41Istana Seri Menanti

00:02:44dan ketika ini saya berada di luar untuk kita bawakan perkembangan tersebut.

00:02:49Sebelum itu, saya nak jual satu pantung untuk Haris sebelum kita mulakan lintas langsung ini.

00:02:54Seri Menanti Indah Beseri, tempat bersemayam, Raja Perdaulat, Tengku Panlima Besar diistihar hari ini lambang warisan adat yang bermartabat.

00:03:08Dan majlis dijaduakan berlangsung pada jam 10 pagi ini dalam suasana penuh istiadat dan adat tradisi diraja negeri 9.

00:03:17dan rakan setugas kita seperti mana saya maklumkan Syahadah Abdul Qadir bersama dengan juri kamera akan bawakan perkembangan secara langsung

00:03:24dan terkini dari Balai Rung Seri

00:03:28untuk kita lihat bagaimana istiadat bersejarah itu dilangsungkan.

00:03:33Dan untuk makluman, perhatikan yang amat mulia Tengku Zain Al-Abidin sebagai pusaka Tengku Panlima Besar merupakan sebahagian daripada kesinambungan

00:03:42institusi diraja negeri 9

00:03:44yang berteraskan adat pepatih dan warisan kesultanan Melayu yang unik di negeri ini.

00:03:51Dan gelaran pusaka Tengku Panlima Besar kini kosong berikutan Tengku Datuk Seri Nazarudin, Tuanku Jaafar melepaskan gelaran tersebut.

00:04:02Tindakan ini dibuat sesudahan penyertaannya dalam istiadat pemasyuran yang mendakwa beliau sebagai yang di Pertuan Besar Negeri Sembilan

00:04:11dan disifatkan tidak sah oleh pihak istana.

00:04:16Dan Haris, kita jam 10 pagi ini para jemputan akan mula mengambil tempat di Ruang Legah Istana Besar Seri Menanti

00:04:24sebagai persediaan bagi istiadat pengisiharan dan penguniaan gelaran pusaka Tengku Panlima Besar.

00:04:33Dan tepat jam 11 pagi nanti juga, Duli Yang Maha Mula yang di Pertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Mukris Ibni

00:04:41Almarhum Tuanku Munawir

00:04:43bersama Duli Yang Maha Mulia Tuanku Ampuan Besar diiringi Yang Maha Mula Putera Yang Empat di jadual berangkat masuk ke

00:04:51Balerun Seri, Istana Besar Seri Menanti.

00:04:54Dan istiadat akan dimulakan dengan nyanyian lagu Kebesaran Negeri Sembilan sebelum orang empat istana tampil menghadap Yang Di Pertuan Besar

00:05:04Negeri Sembilan

00:05:06bagi memohon pekenan untuk memulakan istiadat rasmi.

00:05:11acara kemudian kita akan saksikan diteruskan dengan titah oleh Yang Di Pertuan Besar Negeri Sembilan

00:05:17sebelum orang empat istana mempersilahkan penerima gelaran pusaka Tengku Panlima Besar

00:05:24tampil menghadap bagi menerima watikah pelantikan.

00:05:30Selepas penyampai watikah, bacaan doa akan dipimpin oleh Imam Masjid Diraja Tuanku Munawir

00:05:37bagi mohon kebekatan dan kesejahteraan dan kita akan lihat juga istiadat di Balerun Seri.

00:05:43Kemudiannya akan ditutup apabila orang empat istana sekali lagi tampil menghadap Yang Di Pertuan Besar Negeri Sembilan

00:05:50bagi haluan sembah menutup istiadat diikuti nyanyian lagu Kebesaran Negeri Sembilan.

00:05:57seterusnya, Haris yang di Pertuan Besar Negeri Sembilan dan Tengku Ampuan Besar diiringi Putera Yang Empat

00:06:05akan berangkat masuk semula ke istana sebelum acara teruskan di Dewan Banquet.

00:06:12Itu antara tentative yang kita boleh jangkakan dan acara secara rasmi akan berakhir sekitar jam 1 tengah hari ini

00:06:18dan setiap hari semaklumkan ketika ini saya berada di laluan utama yang akan menyaksikan ketibaan

00:06:26tetamu-tetamu kehormat yang akan masuki ruangan di belakang saya ini

00:06:30dan kita lihat juga berapa kenderaan-kenderaan rasmi telahpun mula hadis sekitar jam 10 pagi tadi

00:06:36untuk melihat istiadat yang penuh bersejarah ini

00:06:40dan rakan-rakan syuhadat akan membawakan perkembangan dari dalam mereka yang akan hadir

00:06:47tentu sekali kita menjangkakan keberakatan tiba kerabat-kerabat diraja

00:06:51pembesar-pembesar negeri dan juga tetamu-tamu kehormat untuk menyaksikan istiadat ataupun upacara ini, Haris

00:06:59dan kita akan membawakan semua itu langsung di astroawani dan astroawani.com, Haris

00:07:05ok, baik, terima kasih Hasimi, tapi sebelum itu saya nak jawab pantun Hasimi

00:07:10burung merbah terbang melata hingga sebentar di hujung jerami

00:07:14adat pepatih ingin dikata agar difahami generasi kini

00:07:19itu yang akan kita bincangkan untuk sepanjang rutin awani khas ini

00:07:24insyaAllah sehingga jam 12 tengah hari nanti

00:07:26terima kasih, saya lepaskan Hasimi terlebih dahulu

00:07:28mungkin nak draft pantun berikutnya untuk kita cross selepas ini

00:07:32terima kasih Hasimi

00:07:33dan untuk waktu ini juga kita ingin melihat dan saya berbesar hati sebenarnya

00:07:39hari ini dua individu yang akan mengupas berkenaan dengan institusi diraja

00:07:45dan juga adat pepatih terutamanya

00:07:47ingin kita lihat hari ini sebelum kita langsung ke Istana Besar Seri Menanti sebentar nanti

00:07:54hari ini saya bertuah dua individu bersama dengan saya di studio

00:07:58pada hari ini di studio adalah Encik Zamri Abu Hassan

00:08:03Pensyarah Program Pengajian Melayu, Akademi Pengajian Melayu, Universiti Melayu

00:08:07Encik Zamri terima kasih Sudi Hadir ke Isra Awani

00:08:09terima kasih

00:08:10terima kasih juga dan difahamkan juga kita ada rakan

00:08:14peguam bela dan peguam cara yang juga berlintas langsung

00:08:18ataupun bersiaran secara dalam talian

00:08:21Nur Atikah Shazana Muhammad Nasi, peguam bela dan peguam cara

00:08:25anak kelahiran negeri sembilan juga

00:08:28nanti biar dia ceritakan dari perut mana, suku mana orangnya

00:08:34itu akan kita bincangkan selepas ini

00:08:37tapi terlebih dahulu saya nak mulakan dengan Encik Zamri terlebih dahulu

00:08:41nak memahami adat pepatih ini dan juga proses apa yang akan kita saksikan sebentar nanti

00:08:48nama penuhnya itu adalah pengurniaan, istiadat pengurniaan dan perisytiharan gelaran pusaka

00:08:56tungku upang lima besar, mungkin Encik Zamri boleh ceritakan proses istiadat

00:09:01dan juga amalan di dalam adat pepatih ini

00:09:04Bismillahirrahmanirrahim, Assalamualaikum

00:09:08Adat pepatih ini unik

00:09:11jadi bila kita faham tentang adat pepatih, kita selalu faham sebagai adat binangkabau

00:09:16tapi sebenarnya adat pepatih ini dia adalah adat yang unik dan bukan 100%

00:09:24bukan 100% adat binangkabau, tak sama

00:09:27dan kalau kita tengok di dalam konteks kepemimpinan

00:09:31seperti mana yang berlangsung hari ini

00:09:34ia adalah istiadat untuk melantik empat putera

00:09:38iaitu kerabat pewaris, laluan pewaris

00:09:42lazim yang dilantik di kalangan empat putera yang tuan

00:09:49jadi dalam konteks hari ini

00:09:52kita tengok jawatan yang kita

00:09:57yang akan dilantik hari ini ialah panglima besar

00:10:00tungku panglima besar

00:10:02jadi ada empat jawatan, empat putera hari ini

00:10:05satu ialah kalau kita faham

00:10:08sebagai yang diputera yang sering menanti

00:10:14kemudian Laksmana, lepas itu Raja Buddha Tukum Buddha Seteng

00:10:20jadi empat ini adalah waris yang lazimnya

00:10:25saya kata lazim sebab apa?

00:10:26sebab dalam undang-undang tubuh Negeri Sembilan

00:10:31yang melantik Iyam Tuan ini

00:10:34ataupun Duli Yang Maha Mulia

00:10:38apa nama, yang putera besar Negeri Sembilan ini

00:10:42adalah undang yang empat

00:10:44undang Sungai Ujung

00:10:48undang Jelebu

00:10:49undang Johul

00:10:52dan undang satu lagi

00:10:55Rembau

00:10:56dan dikapit oleh Tunku Besar Tampin

00:11:00ini jawatan yang Tunku Besar Tampin ini

00:11:03jawatan berdasarkan kepada garis lurus

00:11:06daripada keturunan Syed Qadri

00:11:07jadi

00:11:08kalau kita tengok di negeri lain

00:11:11sebab apa saya kata unik

00:11:12sebab kalau kita tengok di negeri lain

00:11:13Kelantan

00:11:15Johor

00:11:16dia ada Tunku

00:11:18dan Pahang

00:11:19dia jawatan Raja ini adalah garis lurus

00:11:23maknanya waris kepada

00:11:25Sultan yang memerintah

00:11:27jadi kalau mangkat

00:11:29maknanya waris ini

00:11:30akan

00:11:31jawatannya ialah

00:11:33kita kata putera mahkota

00:11:36tetapi kalau di

00:11:37Teraganu

00:11:38dia panggil yang di

00:11:39Pertuan Muda

00:11:40kalau di

00:11:41selain daripada itu

00:11:42dia panggil Raja Muda

00:11:43Kedah Raja Muda

00:11:45Perlis Raja Muda

00:11:47Selangor Raja Muda

00:11:48tapi kalau di Perak

00:11:49lain sikit

00:11:50lain sikit

00:11:51dia ada tiga

00:11:52sebab bergilir di antara

00:11:53keturunan

00:11:55pengasas

00:11:55Kusususan Tanan Perak

00:11:57iaitu Sultan Zafar II

00:11:58Sultan Mahmud

00:11:59dan juga Sultan Alauddin

00:12:01jadi tiga ini akan bergilir

00:12:02maknanya Raja Muda

00:12:04Raja Dihili

00:12:05dan ada lagi lah

00:12:07di bawah-bawahnya

00:12:07jadi dia bertanggah

00:12:10jadi berbeza

00:12:11jadi itu sebab

00:12:12dia Degi Sembilan

00:12:13dia unik

00:12:14sebab yang melantik itu

00:12:18yang dipertuan

00:12:19besar

00:12:21jadi kita kena faham hari ini

00:12:23bahawa

00:12:24apa yang berlaku pada hari ini

00:12:26tidak ada kaitan dengan

00:12:27institusi undang

00:12:28mungkin ada orang confused

00:12:31kita kena betulkan dulu

00:12:32maknanya hari ini

00:12:33kita tak akan bincang tentang

00:12:34dia bukan institusi undang

00:12:36ini adalah

00:12:36institusi

00:12:37dalam

00:12:38istana

00:12:40hari ini kena jelas

00:12:41kerabat yang

00:12:42cuma bila

00:12:44undang nanti

00:12:45dia akan melantik

00:12:47bakal

00:12:48yang tuan

00:12:50tapi dipilih di kalangan

00:12:51lazimnya dipilih di kalangan

00:12:53putera yang empat ini

00:12:54sebab itu putera yang empat ini penting

00:12:56sebab kalau kita tengok

00:12:57dalam konteks

00:12:58pelantikan yang lepas

00:13:01Tengku Parlima Besar ini

00:13:02tidak pernah

00:13:03jawatan Tengku Parlima Besar

00:13:04tidak pernah

00:13:05menyandang

00:13:06yang tuan

00:13:07tapi yang tiga

00:13:08yang tiga lagi tadi ini

00:13:10pernah menyandang

00:13:11mana-mana

00:13:12sesiapa

00:13:13sesiapa yang

00:13:14yang

00:13:15amat mulia

00:13:16yang menyandang

00:13:17tiga jawatan yang

00:13:19atas ini

00:13:19yang paling kanan

00:13:20ialah

00:13:21yang Tengku Besar Seri Benanti

00:13:23itu yang paling besar

00:13:24yang paling

00:13:25yang paling kanan

00:13:26sini tapi tak semisinya

00:13:27sebab yang melantik

00:13:29ialah undang yang empat

00:13:30ini kita kena faham

00:13:32tapi hari ini kita tak

00:13:33kita letak sebelah undang

00:13:34yang empat

00:13:35sebab institusi hari ini

00:13:37bukan institusi undang

00:13:38institusi ini ialah

00:13:39institusi

00:13:41raja

00:13:42raja

00:13:42yang menentukan

00:13:43tapi kita tak sebut raja lah

00:13:45sebab dengan sembilan

00:13:45dia tak sebut raja

00:13:46dia sebut yang

00:13:48dipertuan

00:13:48sebab

00:13:50dilantik

00:13:50diambil

00:13:51daripada

00:13:52pagal ruyung

00:13:52dilantik sebagai tuan

00:13:53itu sebut

00:13:54perkataannya

00:13:55yang dipertuan

00:13:56kita yang

00:13:57angkat

00:13:57jadi tuan

00:13:59ibeza dia

00:14:00dia sama dengan

00:14:01sejarah

00:14:02dalam sejarah

00:14:03Melayu

00:14:04demang lebar daun

00:14:05bila berlaku

00:14:06wakadat

00:14:07antara demang lebar daun

00:14:08dengan sang sepurba

00:14:09diangkatnya sang sepurba

00:14:10sebagai

00:14:11pemerintah

00:14:12dan

00:14:13memakai gelap

00:14:15yang dipertuan

00:14:16maknanya kita yang lantik

00:14:18jadi

00:14:18tuan

00:14:19maknanya

00:14:20konsepnya ialah

00:14:21berjenjang

00:14:22naik

00:14:24bukan

00:14:25bukan

00:14:25bukan monarki

00:14:27itu beza

00:14:28bawah ke atas

00:14:29dan atas

00:14:30bawah ke atas

00:14:31maknanya

00:14:32anak buah

00:14:33akan melantik

00:14:34buah puak

00:14:35buah puak akan melantik

00:14:37lembaga

00:14:37dan

00:14:38ketua suku adalah

00:14:42lembaga itu

00:14:43ketua suku

00:14:44dan bagi luar itu

00:14:45ataupun daerah

00:14:46yang mengertai daerah itu

00:14:48ialah

00:14:48undang

00:14:49bagi empat ni lah

00:14:51undang

00:14:51tapi yang lain-lain itu

00:14:53dia panggil penghulu

00:14:55jawatannya dipanggil

00:14:56penghulu

00:14:57itu dilantik di kalangan

00:14:58satu suku

00:14:59yang istimewa

00:15:01iaitu

00:15:01suku bidu anda

00:15:02sama ada

00:15:03waris air

00:15:03ataupun waris darat

00:15:05bergililah

00:15:05jadi

00:15:07complicated lah

00:15:08tapi kita tak payah

00:15:10yang itu

00:15:10kita tak payah

00:15:11sebab itu

00:15:12dikatakan

00:15:13dalam

00:15:13teromba

00:15:14dikatakan

00:15:16raja

00:15:16bernobat

00:15:17di alam

00:15:18dalam alam

00:15:18negeri

00:15:20ok

00:15:21undang

00:15:22ataupun penghulu

00:15:23bernobat

00:15:23dalam luar

00:15:25daerah itu

00:15:27buah puak

00:15:28bernobat dalam

00:15:29anak buah

00:15:30anak buah

00:15:31bernobat dalam

00:15:32teratak masing-masing lah

00:15:33keluarga

00:15:34keluarga mereka

00:15:35jadi kita kena faham

00:15:36yang itu

00:15:36supaya

00:15:37perbincangan hari ini

00:15:39nampak

00:15:40jelas bahawa

00:15:41yang ada sekarang ini

00:15:43ialah

00:15:43putera yang empat

00:15:45jawatan putera yang empat

00:15:47jawatan putera yang empat

00:15:48ini pun

00:15:48adalah jawatan yang baru

00:15:51diasaskan

00:15:52oleh

00:15:53Tunku Radin

00:15:55iaitu

00:15:56pemerintah

00:15:57ataupun

00:15:58yang tuan

00:15:59yang pertama

00:16:00yang berasal

00:16:01dan dilahirkan di sini

00:16:03sebab

00:16:03sebelum itu

00:16:04semua dijemput

00:16:05daripada pagar ruyung

00:16:06itu kita kena faham

00:16:08jadi sebab

00:16:08jemput itu

00:16:09nanti kita boleh

00:16:10bincang lah

00:16:11sebab apa

00:16:11tiga yang dulu

00:16:13yang asal

00:16:14dijemput

00:16:14kenapa yang

00:16:15yang Tuan Radin

00:16:17tidak

00:16:18maknanya

00:16:19kenapa tak jemput dah

00:16:20selepas itu

00:16:20jadi kita boleh

00:16:22bincang lagi lah

00:16:23yang itu

00:16:23baik

00:16:24Encik Zamri

00:16:25sebelum itu

00:16:26saya nak maklumkan

00:16:27kepada penonton kita semua

00:16:28visual secara langsung

00:16:29yang anda saksikan

00:16:30pada ketika ini

00:16:31adalah

00:16:32dari

00:16:32ok ini adalah

00:16:33dari dalam

00:16:34ataupun di

00:16:35Balai Rung Sri

00:16:36Istana Besar

00:16:37Seri Menanti

00:16:38di mana

00:16:39dijadualkan

00:16:40sekitar jam

00:16:4111 pagi nanti

00:16:43kita akan

00:16:44menyaksikan

00:16:45istiadat

00:16:46yang

00:16:47istiadat pengurniaan

00:16:48dan perisytiharan

00:16:50gelaran

00:16:50pusaka

00:16:51Tunku Panglima Besar

00:16:52yang dijadualkan

00:16:54Duli Yang Maha Mulia

00:16:56yang di

00:16:56Pertuan Besar Negeri Sembilan

00:16:58dan Duli Yang Maha Mulia

00:16:59Tunku Ampuan Besar

00:17:00diiringi oleh

00:17:01yang amat mulia

00:17:02putera yang empat

00:17:04akan berangkat masuk

00:17:05ke Balai Rung Sri

00:17:06Istana Besar Seri Menanti

00:17:07pada jam

00:17:0811 pagi nanti

00:17:09ok

00:17:10baik

00:17:10kita nak teruskan

00:17:11perbincangan

00:17:12mungkin saya nak

00:17:12bawa perbincangan

00:17:13melihat bersama dengan

00:17:14Atika

00:17:15anak jati

00:17:16Negeri Sembilan ini

00:17:19difahamkan ada

00:17:20pada ketika ini

00:17:22ditampin

00:17:23jika tidak silap

00:17:24saya mungkin

00:17:24kalau Atika berada

00:17:25dalam Thailand

00:17:26mungkin Atika

00:17:26boleh

00:17:28kongsikan lah

00:17:28terlebih dahulu lah

00:17:30background

00:17:30ataupun latar diri lah

00:17:32mungkin orang nak tahu

00:17:34kerana

00:17:35kalau orang bercakap soal

00:17:38background

00:17:38ataupun

00:17:39latar

00:17:40anak Negeri Sembilan ini

00:17:41selalunya orang akan tanya

00:17:42suku mana

00:17:43dari suku mana

00:17:44ini

00:17:45ini soalan yang

00:17:46yang selalu

00:17:47sampai

00:17:48Datuk Hatan pun

00:17:49dalam lagunya pun

00:17:50memang menyebut

00:17:51perkataan itu

00:17:51mungkin Atika

00:17:53mungkin nak ceritakan

00:17:53terlebih dahulu

00:17:54sebelum kita

00:17:54berbincang dengan

00:17:55lebih lanjut Atika

00:17:56Assalamualaikum

00:17:57Assalamualaikum

00:17:58kepada semua

00:17:59saya

00:18:00Anak Jati Tampin

00:18:02seperti yang Encik Aris

00:18:02berjelaskan tadi

00:18:04Anak Jati Tampin

00:18:06menetap

00:18:07persekolah

00:18:07di sini

00:18:09kalau menjawab

00:18:10persoalan

00:18:10saya merupakan

00:18:11suku Tiga Batu

00:18:12di mana

00:18:13dalam

00:18:14keluarga saya

00:18:15akan mewarisi

00:18:16dan diperingkat

00:18:17penghulu

00:18:17di kawasan ini

00:18:19jadi

00:18:19untuk

00:18:20lebih lanjutnya

00:18:22saya juga

00:18:23bahkan menjadi

00:18:23pewaris ibu sekolah

00:18:24untuk

00:18:26bagi suku saya

00:18:27selepas ini

00:18:28ya

00:18:28ok

00:18:30sebelum

00:18:31nanti saya rasa

00:18:31Encik Zamri boleh cerita

00:18:32berkenaan dengan

00:18:33peranan ibu sokong

00:18:34dan pengaruh

00:18:35dan juga

00:18:35betapa besarnya

00:18:36kuasa ibu sokong

00:18:37itu dalam

00:18:38itu

00:18:38one side

00:18:40nanti

00:18:40satu cerita yang lain

00:18:41tetapi dari

00:18:42perspektif

00:18:43Atika sebagai

00:18:44anak muda juga

00:18:45pengamal undang-undang

00:18:46juga

00:18:46melihat dari segi

00:18:48istiadat yang akan

00:18:49berlangsung hari ini

00:18:50serta

00:18:51adat pepatih ini

00:18:52mungkin

00:18:52Atika nak

00:18:53kongsikan

00:18:54pandangan lah

00:18:55melihat

00:18:56kepada

00:18:57bukan sahaja

00:18:59konflik mahupun

00:19:00isu yang berlaku

00:19:01tetapi

00:19:02bagaimana pentingnya

00:19:04adat pepatih

00:19:06dan juga

00:19:07memastikan

00:19:07institusi

00:19:09serta adat ini

00:19:11terus

00:19:11dijaga dan

00:19:12dipelihara

00:19:12Atika

00:19:15dalam memahami

00:19:16institusi

00:19:17diraja

00:19:17negeri 9

00:19:18kita perlu

00:19:19membezakan

00:19:20antara perkara

00:19:20yang diperuntukkan

00:19:21secara betul

00:19:22di dalam

00:19:22undang-undang tubuh

00:19:23kerajaan negeri 9

00:19:24dan juga

00:19:25perkara yang berkembang

00:19:26melalui amalan

00:19:26adat

00:19:27serta tradisi

00:19:28istana yang

00:19:28diwarisi

00:19:29sejak sekian lama

00:19:31uniknya

00:19:31di negeri 9

00:19:33pelabagaan

00:19:35dan juga

00:19:35adat

00:19:36perpatih

00:19:37adalah

00:19:37secara

00:19:38bergerak

00:19:39secara

00:19:40secara

00:19:40beriringan

00:19:41dan

00:19:42berlekapi

00:19:43di antara

00:19:43satu serama lain

00:19:44jadi

00:19:45kalau kita

00:19:45tengok pada

00:19:47pemasyuran

00:19:48pada Tunku Paling Berbesar

00:19:49di mana

00:19:50Tunku Paling Berbesar

00:19:50adalah merupakan

00:19:51antara

00:19:52putera empat

00:19:53yang

00:19:54bakal

00:19:54berwarisi

00:19:55tahta

00:19:55yang boleh dipilih

00:19:56untuk menduduki

00:19:58tahta

00:19:59yang Tuan Besar

00:20:00sekiannya

00:20:00terdapat

00:20:01kemangkatan

00:20:02yang Tuan Besar

00:20:03jadi

00:20:04kalau untuk

00:20:05kita merikat

00:20:08sejarah

00:20:09asal-usul

00:20:09istadat ini juga

00:20:10kita perlu

00:20:10merikat

00:20:10bagaimana

00:20:13putera yang

00:20:14empat ini

00:20:14di

00:20:16dirihamkan

00:20:17ataupun

00:20:17diasaskan

00:20:17yang Tuan Radin

00:20:18pada sebelum ini

00:20:19ia bertindak

00:20:20sebagai check and balance

00:20:22bermakna

00:20:23sistem

00:20:24penggiliran

00:20:25ataupun

00:20:25di mana

00:20:26pelatikan

00:20:28yang Tuan

00:20:28adalah berdasarkan

00:20:29pemofakatan

00:20:30musyawarah

00:20:31dan konsensus

00:20:32di antara

00:20:33undang berempat

00:20:35jadi

00:20:36untuk

00:20:36ini

00:20:37saya ingin mendekankan

00:20:38bahawa

00:20:39kalau kita bandingkan

00:20:41dengan sistem

00:20:41diraja yang lain

00:20:42di mana

00:20:43konsep

00:20:44untuk

00:20:45pelatikan

00:20:46adalah secara

00:20:46otomatik

00:20:47di kebanyakan institusi

00:20:48tetapi

00:20:49di Negeri Sembilan

00:20:50dia mendekankan

00:20:51konsep

00:20:51musyawarah

00:20:52pemofakatan

00:20:53untuk melantik

00:20:54yang Tuan Besar

00:20:55dan situasi

00:20:56Atika

00:20:57mungkin juga

00:20:58melihat

00:20:59dalam kita

00:20:59nak memahami

00:21:00undang-undang

00:21:01tubuh

00:21:01Kerajaan Negeri

00:21:02Sembilan

00:21:03terutamanya

00:21:04serta

00:21:04adat

00:21:05pepatih

00:21:05yang

00:21:07diamalkan

00:21:08adakah

00:21:08sebenarnya

00:21:09terdapat

00:21:10sebab kita tahu

00:21:12ada peruntukan

00:21:12bertulis

00:21:13ada

00:21:13dari segi

00:21:14amalan

00:21:15yang diamalkan

00:21:17bagaimana

00:21:17Atika

00:21:18menilai

00:21:18perkara ini

00:21:19dari segi

00:21:20ialah

00:21:20nak melantik

00:21:22tungku-tungku

00:21:24Panglima Besar

00:21:25ini

00:21:25jawatan-jawatan

00:21:26tertentu

00:21:27pandangan

00:21:29Atika melihat

00:21:30kepada situasi

00:21:31serta

00:21:31bagaimana

00:21:32amalan

00:21:33serta apa

00:21:34yang bertulis

00:21:34itu

00:21:35perlu dihubung

00:21:36jalinkan

00:21:36Atika

00:21:37Seperti yang

00:21:39saya jelaskan

00:21:40sebentar tadi

00:21:41kita

00:21:42tidak boleh

00:21:42meletakkan

00:21:43peruntukan

00:21:44apa yang tertulis

00:21:46dalam

00:21:46pelabagaan

00:21:47dan juga

00:21:48apa yang

00:21:49diamalkan

00:21:49dalam adat

00:21:50pepatih

00:21:51diasingkan

00:21:52dia berjalan

00:21:52secara seiringan

00:21:53jadi

00:21:55untuk

00:21:56untuk

00:21:58pucat yang

00:21:59empat ini

00:22:00dalam situasi

00:22:02dan sebagainya

00:22:02seperti yang saya

00:22:03bertekankan

00:22:03konsep

00:22:04mesyawarah

00:22:04konsep

00:22:05mufakatan

00:22:06dan sebagainya

00:22:06dan institusi

00:22:07ini telah

00:22:08lama

00:22:08diamalkan

00:22:09daripada dulu

00:22:09untuk

00:22:10menunjukkan

00:22:11bahawa

00:22:12konsep

00:22:14pelatihkan

00:22:15ini

00:22:15dia sangat

00:22:16unik

00:22:16berbanding dengan

00:22:16negara lain

00:22:17dia

00:22:18mementingkan

00:22:18pengufakatan

00:22:19dan sebagainya

00:22:20ya

00:22:20ok

00:22:21saya nak

00:22:22sambung

00:22:22perbincangan

00:22:23bersama dengan

00:22:23Encik Zamri

00:22:24melihat kepada

00:22:26institusi

00:22:27adat

00:22:28pepatih ini

00:22:28penting juga

00:22:29untuk kita

00:22:30teliti

00:22:30dari segi

00:22:31bagaimana

00:22:33mungkin

00:22:33soalannya

00:22:34hampir sama

00:22:34dengan Atika tadi

00:22:35kerana ada

00:22:36yang bertulis

00:22:36ada yang

00:22:37dalam bentuk

00:22:38amalan

00:22:38dan juga

00:22:39kita nak

00:22:40memastikan bahawa

00:22:42amalan ini

00:22:43kekal

00:22:44dilaksanakan

00:22:45bagaimana

00:22:46apa pandangan Encik Zamri

00:22:47melihat kepada

00:22:48dengan perubahan

00:22:49dengan orang panggil

00:22:51kemodenan

00:22:52dan sebagainya

00:22:53nak memastikan bahawa

00:22:54apa yang

00:22:55diamal

00:22:55apa yang tertulis

00:22:58langkah

00:22:59serta

00:22:59struktur

00:23:01pelaksanaannya itu

00:23:02tertib

00:23:04kalau kita tengok

00:23:05dari

00:23:06aspek adat

00:23:07kita ambil adat

00:23:08adat itu

00:23:09sebagai

00:23:10satu panduan

00:23:11kepada

00:23:11tingkah laku kita

00:23:12dalam semua aspek

00:23:13bukan

00:23:15kepemimpinan

00:23:16saja

00:23:16semua aspek

00:23:17adat ini

00:23:19bukan benda lama

00:23:20dia

00:23:21sentiasa

00:23:21diperbaharui

00:23:22kain dipakai

00:23:23usang

00:23:24tapi kalau adat

00:23:25dipakai

00:23:26baharu

00:23:26di sini kita

00:23:28faham bahawa

00:23:28dalam masyarakat

00:23:29Melayu

00:23:30adat ini

00:23:31tidak bertulis

00:23:32adat ini

00:23:33tidak bertulis

00:23:34jadi

00:23:35adat ini

00:23:36kalau kita tengok

00:23:37berdasarkan kepada

00:23:38undang-undang tubuh

00:23:39spesialnya

00:23:40dimasukkan

00:23:41benda-benda adat ini

00:23:43pekara-pekara adat

00:23:44yang berkaitan dengan

00:23:45kepemimpinan ini

00:23:46pemilihan

00:23:48yang dipertuan besar

00:23:50pemilihan

00:23:52pewaris-pewaris

00:23:53dan sebagainya

00:23:54dimasukkan

00:23:55di dalam

00:23:57dikodifikasikan

00:23:58maknanya

00:23:58dimasuk

00:23:59di dalam

00:23:59undang-undang tubuh

00:24:00jadi

00:24:01dia akan jadi

00:24:04satu

00:24:04dari segi

00:24:05baiknya

00:24:06ialah

00:24:06bertulis

00:24:07kita boleh pegang

00:24:08dari satu segi lagi

00:24:10adat ini

00:24:11sebenarnya

00:24:11dia mengalir

00:24:12macam dia kata tadi

00:24:13dia air yang mengalir

00:24:15jadi kalau kita

00:24:16sekat air itu

00:24:17dia akan kotor

00:24:19jadi bila kita

00:24:20bertulis ini

00:24:22ibarat macam

00:24:23kita empang dia

00:24:24kita empang

00:24:26dia akan kotor

00:24:27sebab

00:24:28adat ini

00:24:29sentiasa

00:24:29diperbaharui

00:24:31dia seperti

00:24:33air yang mengalir

00:24:35jadi bila kita

00:24:36kita

00:24:37kita paham

00:24:37dari segi itu

00:24:38kita boleh tahu

00:24:40bahawa

00:24:40apa yang

00:24:42ada dalam

00:24:42masyarakat dulu

00:24:43bagaimana

00:24:45dia mengawet

00:24:46adat itu

00:24:47ialah melalui

00:24:48terombor

00:24:49kata-kata

00:24:50bersukat

00:24:50itu bukan

00:24:52undang-undang

00:24:52tetapi itu adalah

00:24:54panduan

00:24:55yang digunakan

00:24:57sampai sekarang

00:24:58dari segi

00:24:59harta

00:24:59dia kata bawaan

00:25:03carian

00:25:04itu semua

00:25:04ada hukum dia

00:25:06ada peraturan dia

00:25:08begitu juga dalam

00:25:10kepemimpinan

00:25:10ada peraturan dia

00:25:12yang kita sebut

00:25:13tadi sebagai

00:25:14autonomi

00:25:15tadi

00:25:15buah pok

00:25:17bernobat di dalam

00:25:20dalam anak buah

00:25:21maknanya

00:25:21anak buah

00:25:23perut

00:25:23buah pok

00:25:24yang akan

00:25:25tentukan

00:25:25orang lain tak kacau

00:25:26jadi dalam

00:25:27dalam institusi

00:25:28buah pok itu

00:25:29ada

00:25:30tua adat

00:25:31dan juga

00:25:31ada ibu sokong

00:25:33yang disebut tadi

00:25:34jadi

00:25:35benda ini

00:25:36adalah satu

00:25:37benda yang unik

00:25:38maknanya

00:25:38masing-masing

00:25:39walaupun

00:25:40berpisah

00:25:41tetapi

00:25:42dia menjadi satu

00:25:42persekutuan

00:25:43yang melibatkan

00:25:45satu bentuk

00:25:45kerjasama

00:25:49perselisihan

00:25:49tak ada masalah

00:25:50sebab dikatakan

00:25:51bahawa

00:25:53bersilang kayu

00:25:54baru api menyala

00:25:55jadi

00:25:57tidak ada masalah

00:25:58tentang

00:25:59perselisihan

00:26:00tapi balik kepada

00:26:01ibu adat tadi

00:26:02apa ibu adat

00:26:03ibu adat

00:26:04ialah

00:26:05muafakat

00:26:07jadi balik

00:26:08kepada situ

00:26:08jadi kalau kita pegang

00:26:09kepada

00:26:10terombor itu

00:26:11walaupun

00:26:12dia tidaklah

00:26:12menafsir

00:26:13secara

00:26:15maknanya

00:26:16tidaklah secara jelas

00:26:17tetapi perlu

00:26:18ditafsir

00:26:18jadi inilah

00:26:20pengamal-pengamal adat

00:26:21ini perlu

00:26:22mempunyai

00:26:22pengetahuan

00:26:23yang

00:26:24luas

00:26:25untuk

00:26:26menafsir

00:26:28berdasarkan

00:26:28kepada perubahan

00:26:29jadi kalau kita

00:26:30tak boleh menafsir

00:26:31berdasarkan kepada

00:26:32kepahaman sekarang

00:26:33dia akan

00:26:35jadi matilah

00:26:37ok

00:26:38Encik Zamri

00:26:39kita dah

00:26:39terima video

00:26:40secara langsung

00:26:41ini dari

00:26:42Balai Rung Sri

00:26:43Istana Besar

00:26:45Sri Menanti

00:26:47di mana video

00:26:47secara langsung

00:26:48kami bawakan

00:26:48kepada anda

00:26:50keberangkatan

00:26:51Duli Yang Maha Mulia

00:26:52yang di Tuan Besar

00:26:52Negeri Sembilan

00:26:53dan Duli Yang Maha Mulia

00:26:54Tuan Ku Ampuan Besar

00:26:56di Ringgit Putera

00:26:57yang 4

00:26:58mungkin kita boleh

00:26:58terus saja langsung

00:26:59dari Istana Besar

00:27:01Sri Menanti

00:27:01untuk mengikuti

00:27:02istiadat

00:27:31Terima kasih

00:28:01Terima kasih

00:28:13Terima kasih

00:28:15Terima kasih

00:28:56Terima kasih

00:28:58Terima kasih

00:29:05Terima kasih

00:29:06Terima kasih

00:29:12Terima kasih

00:29:13Terima kasih

00:29:14Terima kasih

00:29:15Terima kasih

00:29:16Terima kasih

00:29:17Terima kasih

00:29:33Terima kasih kerana menonton!

00:29:57Terima kasih kerana menonton!

00:30:19Terima kasih kerana menonton!

00:30:47Terima kasih kerana menonton!

00:31:17Terima kasih kerana menonton!

00:31:58selamat menonton!

00:32:01Terima kasih kerana menonton!

00:32:33Terima kasih kerana menonton!

00:32:37Terima kasih kerana menonton!

00:32:38menonton!

00:32:43terima kasih kerana menonton!

00:33:09terima kasih kerana menonton!

00:33:23terima kasih kerana menonton!

00:34:05terima kasih kerana menonton!

00:34:11dan menonton!

00:34:12terima kasih kerana menonton!

00:34:37terima kasih kerana menonton!

00:34:45terima kasih kerana menonton!

00:34:46terima kasih kerana menonton!

00:34:51Julai 1982 dan ataupun lebih dikenali dengan nama Tunku Abidin Muhriz

00:34:59ialah putera kedua kepada yang di Pertuan Besar Negeri Sembilan

00:35:03Tunku Muhriz dan Tunku Ampuan Besar Negeri Sembilan

00:35:09Tunku Aisyah Rohani. Beliau merupakan pengasas kepada kumpulan

00:35:14pemikir Institute for Democracy and Economic Affairs ataupun

00:35:20Ideas dan juga selaku Presiden serta Penaung bagi Yayasan Cawkit

00:35:26dan Yayasan Munarah. Beliau juga penulis kolam dalam akhbar-akhbar

00:35:33tempatan terutamanya di akhbar berbahasa Inggeris The Star sejak tahun

00:35:402018.

00:35:48Tunku Zin Al-Abidin mendapat pendidikan awal di Sekolah L.A. Smith, Kuala Lumpur

00:35:54dan menyambung pengajian di Marlborough College di Wilshire United Kingdom

00:36:02dan selepas itu melanjutkan pengajian di London School of Economics and

00:36:09Political Science dalam bidang ijazah sarjana muda, sosiologi dan kerajaan

00:36:13serta ijazah sarjana sains, perbandingan politik dan sejarah empire.

00:36:18dan pada ketika ini, bacaan doa oleh Imam Masjid di Raja Tuanku Menawi dan

00:36:28orang empat istana akan tampil mengadap lulia mahamulia yang di Putuan Besar Negeri Sembilan

00:36:34sekali lagi bagi haluan sembah menutup istiadat.

00:36:47Baik, kita nak terus sahaja melihat dan juga diskusi, analisis dan visual yang anda saksikan

00:36:57maaf walaupun kurang ataupun visual serta audionya kurang memuaskan.

00:37:02InsyaAllah kita akan cuba bawakan rakaman dan juga visual yang lebih jelas

00:37:06dalam bulletin-bulletin yang berikutnya

00:37:09serta siaran bersama dengan berita langsung bersama dengan

00:37:15rakan-rakan setugas kami Syuhadah Kadeh dan juga Hasimi Muhammad

00:37:18yang berada di Istana Besar Seri Menanti.

00:37:20Baik, masih lagi kekal bersama saya di studio pada ketika ini adalah

00:37:25Encik Zamriyabu Hassan, Pensyarah Program Pengajian Melayu

00:37:28Akademi Pengajian Melayu Universiti Malaya

00:37:31serta saudari Atikah, Nur Atikah Syazanan Muhammad Nasir

00:37:37Peguam Bela dan Peguam Cara

00:37:38Atikah dalam kita nak mengakhiri ataupun nak melepaskan Atikah terlebih dahulu

00:37:43ada urusan-urusan yang lain

00:37:45mungkin Atikah nak kongsikan dalam era modern yang mungkin semakin kompleks

00:37:51dalam pandangan anak muda juga

00:37:53bagaimana sebenarnya institusi adat ini boleh terus dipelihara

00:37:58tanpa pertamanya menjejaskan prinsip perlembagaan dan pada masa sama

00:38:04mungkin ada cabaran-cabaran tertentulah dalam sistem adat pepatih sendiri pada

00:38:10masa ini untuk diamalkan dan terus diteruskan oleh generasi yang akan datang.

00:38:19Mungkin Atikah ada pandangan?

00:38:21Terima kasih Encik Aris.

00:38:23Pada pandangan saya cabaran terbesar bukanlah datang daripada adat itu sendiri

00:38:28tetapi jurang kefahaman masyarakat terhadap adat.

00:38:31kerana kita tahu ramai generasi muda mengenali adat pepatih

00:38:35hanya sebagai sistem ataupun satu adat, warisan harta dan sebagainya

00:38:39tetapi ia sebenarnya satu sistem ataupun adat yang merangkumi

00:38:43sukses kepimpinan, penyelesaian konflik, pemfakatan dan pembintahan.

00:38:47Apabila kefahaman tentang adat itu sendiri semakin berkurang

00:38:51ruang untuk salah faham juga menjadi lebih besar

00:38:54dan ini adalah isu-isu yang sangat yang patut kita tangani

00:38:58untuk memastikan adat pepatih ini terus kekal relevan

00:39:03dapat dipraktikkan dan generasi-generasi muda khususnya

00:39:07saya perkankan lebih memahami dan juga dapat menghargai

00:39:10keindahan sistem adat pepatih itu sendiri.

00:39:13Dan saya ingin bangkitkan apa yang Encik Zambri sebutkan sebentar tadi

00:39:20di mana terdapat keperluan yang sangat-sangat tinggi

00:39:25sebenarnya untuk kita mendokumentasikan

00:39:27kerana adat pepatih ini dia banyak daripada berdasarkan amalan

00:39:31daripada terombak misalnya daripada bulut ke bulut

00:39:36jadi apabila perkara ini didokumentasikan dan sebagainya

00:39:42ianya dapat memberikan kefahaman dan juga masyarakat dapat memahami

00:39:48apakah yang dipraktikkan di dalam adat pepatih

00:39:51keindahan adat pepatih itu sendiri

00:39:53jadi ini tidak bermaksudnya kita ingin mengubah adat

00:39:56tetapi memastikan prinsip adat pepatih itu akan terus bergerak

00:40:03seiring dengan kefahaman masyarakat

00:40:07dan saya percaya

00:40:11perdekatan ini penting supaya adat tidak hanya kekal sebagai warisan

00:40:14diketahui sebagai teori

00:40:15tetapi benar-benar difahami dalam kehidupan masyarakat

00:40:19khususnya generasi muda

00:40:21dan memperdapat kekuatan yang ke-9

00:40:24terletak pada kesimpangan antara adat dan pelabagaan

00:40:28dan selagi kesimpangan ini dipelihara

00:40:30institusi ini kita akan terus berkalkan stabil dan hormati Encik Aris

00:40:34ya mungkin akhir sekali lah

00:40:37macam saya melihat kepada pelantikan

00:40:40ataupun penisytiharan Tengku Panglima Besar

00:40:44Tengku atau Mesra selalu dipanggil Tengku Zin

00:40:47orang boleh disifatkan sebagai seorang yang muda

00:40:5240-an umurnya

00:40:54dan juga chairman pengerusi kepada idea

00:40:59sebuah badan pemikir yang besar di negara ini

00:41:03dan juga inisiatif kerja-kerja amal

00:41:06serta melihat kepada aktiviti kesukarelawan

00:41:09yang dilaksanakan oleh Tengku Zin itu sendiri

00:41:12mungkin Atikah ada look forward kepada

00:41:16mungkin peranan institusi dan juga peranan sebagai Tengku Panglima Besar

00:41:21mungkin selepas ini lebih besar lagi

00:41:23peranan yang mungkin perlu diambil

00:41:25dipikul oleh Tengku Zin yang amat mulia Tengku Zin selepas ini Atikah

00:41:34saya sangat-sangat dan saya percaya bahawa yang amat mulia Tengku Zin

00:41:39akan dapat membawa satu pemikir yang baru

00:41:43apabila Encik Zin, Encik Aris mention sebentar tadi

00:41:47generasi muda khususnya

00:41:49jadi dapat mungkin untuk mempertingkatkan

00:41:53ataupun menambah baik apa prosedur

00:41:57apa dan sebagainya

00:41:58jadi untuk kita memastikan adat dan juga

00:42:01undang-undang ini dapat berjalan seiringan

00:42:04tanpa bersaing di antara satu sama lain

00:42:06dan saya percaya amat yang amat mulia Tengku Zin

00:42:08akan dapat memikul tanggungjawab itu

00:42:10ya, ok, baik, terima kasih Atikah

00:42:13kita nak lepaskan

00:42:14saudari Nur Atikah, Syazana Muhammad Nasih

00:42:17peguam bela dan peguam cara

00:42:19anak jati Negeri Sembilan

00:42:20menetap dan lahir di Tampin Negeri Sembilan

00:42:23terima kasih sekali lagi Atikah

00:42:25insyaAllah dari semasa ke semasa

00:42:27jika ada ruang dan peluang

00:42:28peluang kita akan terus bersiaran

00:42:30ok, baik, saya nak terus saja perbincangan bersama dengan Encik Zamri

00:42:33dalam nak memahami

00:42:35adat pepatih ini

00:42:36kami di media even saya, rakan-rakan tugas yang lain

00:42:40sampai orang cakap dulu ada satu tahap orang kata

00:42:43kena lukis

00:42:44maksudnya nak bercerita, nak bercakap ni

00:42:47kadang-kadang susah nak faham

00:42:48sampai kena lukis

00:42:50adat pepatih yang begitu unik ini

00:42:53berbanding dengan adat-adat sistem

00:42:54pemerintahan tradisional Melayu yang lain

00:42:57the uniqueness itu

00:42:59mungkin boleh ceritakan

00:43:01contohnya

00:43:02dari sebelah ibunya itu

00:43:04besar kuasanya

00:43:06maksudnya

00:43:08kalau nak ikut dari segi

00:43:10orang kata nasab

00:43:11ataupun kelahirannya itu

00:43:12sukunya itu akan datang dari ibu

00:43:14mungkin nak cerita dan juga dijelaskan

00:43:16perkara ini

00:43:18kalau kita nak bincang tentang adat pepatih

00:43:20kita kena tengok

00:43:23benda yang lebih asas lagi

00:43:25adat itu sendiri

00:43:26jadi

00:43:27kalau

00:43:28hari ini pun kalau kita bincang tentang adat

00:43:32orang kata adat itu benda lama

00:43:33adakah sekarang

00:43:36dalam hidup kita

00:43:37kita tak berpegang kepada adat

00:43:38sedap

00:43:40sebab dalam

00:43:41dalam masyarakat

00:43:42kita ada

00:43:43ada teromba yang mengatakan bahawa

00:43:45hidup

00:43:46maknanya masa kecil

00:43:47dikandung

00:43:48ibu

00:43:49duduk-duduk lampu ibu

00:43:50semasa besar

00:43:52dikandung

00:43:52adat

00:43:53sudah mati

00:43:54dikandung

00:43:55tanah

00:43:57jadi

00:43:57tiga alam yang kita duduk

00:44:00maknanya

00:44:00di dunia ini

00:44:02kita mesti

00:44:03berpegang kepada adat

00:44:04sebab

00:44:05adat inilah yang menjaga tertib

00:44:07apa yang boleh

00:44:08dan apa yang tak boleh

00:44:10kita buat

00:44:10dan

00:44:11bila kita sebut tentang adat

00:44:13sebenarnya

00:44:14dia bukan

00:44:15satu perkara

00:44:16yang berkait dengan

00:44:17yang kita paham sekarang ini

00:44:18kalau di adat pepatih

00:44:19orang akan paham

00:44:21kepimpinan

00:44:22harta

00:44:23dan

00:44:24perkahwinan

00:44:25tapi sebenarnya

00:44:26bukan tiga ini saja

00:44:27dia meliputi

00:44:29semua

00:44:30daripada

00:44:30buka mata

00:44:31sampai kita tidur balik

00:44:32itu ditentukan oleh

00:44:34adat

00:44:34yang mengatur hidup kita

00:44:36makan

00:44:36pakai

00:44:37cakap

00:44:38semua itu ditentukan oleh adat

00:44:40satu benda lagi

00:44:41yang kita

00:44:41kita kena faham

00:44:42ialah bila kita sebut

00:44:43tradisi

00:44:44kita sebut

00:44:45warisan

00:44:47tradisi ini

00:44:48ialah benda yang mengalir tadi

00:44:49sampai sekarang

00:44:50dia akan

00:44:51hidup

00:44:52dan tradisi

00:44:53kalau kita kata

00:44:54yang mengalir ini

00:44:55maknanya

00:44:55dia sentiasa

00:44:56kena menyesuai diri

00:44:57dengan perubahan

00:44:58dia tak mati

00:44:59yang mati ini adalah

00:45:01warisan

00:45:02warisan ini

00:45:03dia bukan

00:45:04sesuatu yang kita

00:45:05amalkan

00:45:06tetapi

00:45:06benda yang lama

00:45:08kita pelihara dia

00:45:10jadi

00:45:11adat ini

00:45:12bukan warisan

00:45:12tapi kalau kita

00:45:14tak amalkan

00:45:15dia akan jadi warisan

00:45:16jadi konsep

00:45:17yang hidup

00:45:18dengan yang mati ini

00:45:19kita kena faham

00:45:21jadi

00:45:21adat ini

00:45:22tak mati

00:45:22dalam konteks

00:45:23masyarakat

00:45:24adat patih

00:45:25kalau kita

00:45:26lihat kepada

00:45:27cara mereka

00:45:28menyusun

00:45:29kaedah mereka

00:45:30macam mana mereka

00:45:31hidup bersama

00:45:32kaedah mereka

00:45:33ialah menyusun

00:45:34galut keturunan

00:45:34melalui

00:45:35perempuan

00:45:36nenek

00:45:37kepada

00:45:38mak

00:45:39kepada anak perempuan

00:45:41kepada cucu perempuan

00:45:42jadi

00:45:42kelompok sosial itu

00:45:45diidentifikasikan

00:45:46sebagai

00:45:46suku

00:45:47itu yang kata

00:45:49tiga batu

00:45:50dia bukan kenal pun

00:45:51tapi

00:45:52bila

00:45:52dia jumpa

00:45:53orang negeri sembilan

00:45:54dia akan tanya

00:45:55suku apa

00:45:56tiga batu

00:45:57dia kata

00:45:57anak acih

00:45:59anak melaka

00:46:00jadi

00:46:00dengan sendirinya

00:46:01kita mengkelompokkan

00:46:03diri kita

00:46:03dalam satu kelompok

00:46:04inilah yang mengawal

00:46:06tingkah laku kita

00:46:07macam mana

00:46:08kita nak bercakap

00:46:09sebab kita kenal

00:46:11berasaskan kepada

00:46:14identifikasi tadi

00:46:15betul

00:46:15jadi

00:46:16kita nak

00:46:17berbicara

00:46:17kita nak hormat

00:46:18sebab itu bila kita

00:46:20kita raya misalnya

00:46:21siapa yang harus

00:46:22memberi salam dulu

00:46:23siapa yang harus

00:46:24menghulurkan tangan dulu

00:46:27berasaskan tua

00:46:28ataupun muda

00:46:28jadi

00:46:29dalam kontek

00:46:30masyarakat

00:46:31negeri sembilan

00:46:31dia bukan berasaskan

00:46:32tua muda

00:46:33dia berasaskan

00:46:34sistem pangkat tadi

00:46:35kalau

00:46:36mak saudara

00:46:37umur dia

00:46:37lima tahun

00:46:38kita kena hormat dia

00:46:39walaupun kita umur

00:46:41enam puluh tahun

00:46:41pangkatnya itu

00:46:42pangkat itulah

00:46:43yang menyusun

00:46:44tingkah laku kita

00:46:45itu yang dikatakan adat

00:46:46idea ini

00:46:47ada dalam

00:46:48yang kita sebut

00:46:49sebagai budaya

00:46:49dan diterjemahkan

00:46:51dalam bentuk adat

00:46:52jadi kalau benda itu

00:46:53tak disusun

00:46:53itu yang sekarang ini

00:46:55generasi muda

00:46:56tak hormat orang

00:46:57percakapan tak jaga

00:46:59sebab

00:46:59tak melihat kepada

00:47:01proses tadi

00:47:02jadi

00:47:04dalam kontek masyarakat

00:47:05adat-adat pepatih

00:47:06maknanya

00:47:07kelompok sosial

00:47:08yang kita kata

00:47:09suku tadi itu

00:47:10bukan kita

00:47:11tak kenal

00:47:11dia hanya

00:47:12suatu kelompok sosial

00:47:13yang disusur

00:47:14melalui

00:47:15moyang perempuan

00:47:16jadi

00:47:17daripada dulu

00:47:17sampai sekarang

00:47:18ramailah

00:47:19yang disusur

00:47:20kalor

00:47:20jadi kalau

00:47:21kalau saya

00:47:23saya kahwin

00:47:23saya kala

00:47:24orang negri sembilan

00:47:25saya tak boleh

00:47:26kahwin dengan

00:47:28suku saya

00:47:29suku yang sama

00:47:29saya kena kahwin

00:47:31suku yang berbeza

00:47:32anak saya

00:47:33akan ikut suku

00:47:34isteri

00:47:35dari isteri

00:47:35saya akan ikut

00:47:37suku ibu

00:47:37jadi

00:47:38kita nampak

00:47:39saya suku lain

00:47:40isteri suku lain

00:47:41anak saya suku lain

00:47:42jadi

00:47:45persekutuan

00:47:46persukuan itulah

00:47:47yang membentuk

00:47:48adat pepatih tadi

00:47:49supaya

00:47:51berkembang

00:47:52sama rata

00:47:52dan

00:47:54dapat

00:47:56dinamik

00:47:58supaya

00:47:59tak dibenarkan

00:48:01berkahwin

00:48:01di dalam suku

00:48:02sebab

00:48:02kalau dalam suku

00:48:03yang sama

00:48:04prinsip tadi itu

00:48:05terbatal

00:48:08habislah

00:48:09jadi

00:48:09sebab itu

00:48:10dalam konteks

00:48:11yang kita kata tadi

00:48:13memilih

00:48:13pemimpin

00:48:14kalau dari aspek

00:48:15pemimpin

00:48:16dipilih daripada bawah

00:48:17berjinjang

00:48:18naik

00:48:19maknanya

00:48:19anak buah

00:48:20rakyat lah

00:48:21anak buah

00:48:22dia ada

00:48:23suku dia masing-masing

00:48:24setiap suku

00:48:25ada perut

00:48:26maknanya

00:48:27perut itu dikira

00:48:28di antara

00:48:287 hingga 10 keturunan

00:48:29macam kita

00:48:30kita ingat

00:48:313 keturunan je

00:48:34ben apa

00:48:35ben apa

00:48:363 keturunan

00:48:37tapi kalau

00:48:38dalam perut itu

00:48:39dia boleh susut galut

00:48:40sampai

00:48:407 hingga 10 keturunan

00:48:42dengan menggunakan

00:48:43nama perut

00:48:44bukan nama suku

00:48:45sebab nama suku

00:48:46yang lebih besar lagi

00:48:47tapi yang perut ini

00:48:49dia boleh mengenal

00:48:50antara satu sama lain

00:48:51organisasi ini adalah

00:48:52kita katakan

00:48:54unit sosial

00:48:55yang sebenar

00:48:56yang sebenar

00:48:57yang kita boleh kenal

00:48:58jadi

00:49:00dalam konteks itu

00:49:01kepimpinannya

00:49:02yang ketuanya

00:49:03ialah buah pak

00:49:04jadi

00:49:05anak buah ini

00:49:06bila

00:49:07buah pak

00:49:08tidak ada

00:49:09kekusangan

00:49:10dia akan berkumpul

00:49:12di rumah telapak

00:49:13dia akan pilih

00:49:15buah pak

00:49:15yang di bawahnya

00:49:17ialah

00:49:18orang yang menjaga

00:49:19adat inilah

00:49:19pembantu-pembantu

00:49:21kapit kepada

00:49:21buah pak ini

00:49:22dari perempuan

00:49:23ibu saka

00:49:24yang

00:49:24yang laki-lakinya

00:49:26dipanggil

00:49:26tua adat

00:49:27orang inilah yang akan

00:49:28membantu buah pak

00:49:30untuk menjaga

00:49:31anak buah

00:49:31dan

00:49:32untuk pengetahuan

00:49:34semua juga

00:49:34ini adalah

00:49:36dua

00:49:38institusi

00:49:38boleh saya katakan

00:49:39dua institusi

00:49:40yang berbeza

00:49:40berbanding

00:49:41ataupun

00:49:42apa yang kita

00:49:42saksikan sebentar

00:49:43tadi

00:49:44maksudnya

00:49:44seperti

00:49:45jika anda baru

00:49:46sahaja bersama

00:49:47dengan kami

00:49:49diraja

00:49:50institusi diraja

00:49:51adalah satu perkara

00:49:52yang berbeza

00:49:52institusi undang

00:49:54itu

00:49:54berbeza

00:49:55berbeza

00:49:56dan hari ini

00:49:57adalah institusi diraja

00:49:59iaitu

00:49:59pelantikan

00:50:00ataupun

00:50:02pengurniaan

00:50:03dan

00:50:04perisytiharan

00:50:05gelaran pusaka

00:50:06tungku panglima besar

00:50:07ok kita nak balik kepada

00:50:08gelaran pusaka

00:50:09tungku panglima besar

00:50:10apabila disebut sebagai

00:50:12gelaran pusaka

00:50:13jadi

00:50:14ianya

00:50:17diturunkan

00:50:18maksudnya

00:50:19dikurniakan

00:50:20termnya itu

00:50:21digunakan sebagai

00:50:23gelaran pusaka

00:50:24atau pengurniaan

00:50:26dan juga

00:50:27perisytiharan

00:50:27gelaran pusaka

00:50:28kan Encik Zamri

00:50:29boleh ada

00:50:30detail

00:50:30nak kongsikan

00:50:32dari segi

00:50:32gelaran pusaka

00:50:34serta

00:50:36institusi

00:50:37diraja negeri sembilan

00:50:38ini dalam

00:50:38nak menentukan

00:50:40raja yang

00:50:41ataupun putera

00:50:42yang empat itu tadi

00:50:43ok

00:50:43kalau kita nak mula

00:50:45kita mula dengan

00:50:461773

00:50:47ok

00:50:48di mana

00:50:50undang yang empat

00:50:51tadi

00:50:51yang

00:50:52yang

00:50:53negeri sembilan

00:50:54undang yang empat

00:50:55tadi yang

00:50:56sungai ujung

00:50:58jempol

00:50:59jempol

00:51:00bukan jempol

00:51:01jempol penghulu

00:51:02johol

00:51:03jelabu dengan

00:51:04rembau

00:51:05yang empat ni

00:51:06jadi yang empat ni

00:51:08yang asal

00:51:08yang dikatakan

00:51:10diasaskan

00:51:11pada abad

00:51:11ke-13

00:51:12maknanya sebelum Melaka

00:51:13ya sebelum Melaka

00:51:15kedah yang tertua

00:51:17maknanya

00:51:17rembau

00:51:18jelabu

00:51:19sungai ujung ni

00:51:20yang kedua

00:51:21baru Melaka

00:51:22sebab itu

00:51:23kalau kita tengok

00:51:24dalam kontek

00:51:25kepimpinan

00:51:26dalam kontek

00:51:27politik

00:51:27negara yang kuat

00:51:29akan menaung

00:51:30negara yang

00:51:30kecil

00:51:31jadi dalam kontek

00:51:33bila Melaka

00:51:33wujud

00:51:33yang muncul

00:51:35ialah

00:51:37Melaka lah

00:51:38sebagai kuasa kuat

00:51:38kuasa kuat

00:51:39jadi dia menjadi

00:51:40mandala

00:51:41konsep mandala ni

00:51:42kita tak panggil

00:51:42konsep perkerjaan

00:51:43dia menjadi

00:51:44mandala kepada

00:51:44negeri-negeri yang kecil

00:51:47termasuklah

00:51:48rembau

00:51:49pada masa itu

00:51:51jelebu

00:51:53johol

00:51:54dan

00:51:55sungai ujung

00:51:56dan ada lagi

00:51:57sebab 12

00:51:58dia ada mua

00:51:59dia ada

00:52:00jelai

00:52:01dia ada

00:52:03ulu pahang

00:52:03dan dia ada

00:52:04kelang

00:52:05dan segamat

00:52:06di Johor

00:52:08itu

00:52:08itu yang disebut

00:52:09sebagai

00:52:10tapi tidak

00:52:11disebut sebagai

00:52:12nama 12

00:52:13jadi bila

00:52:14bermula

00:52:15di situ

00:52:15kita tengok bahawa

00:52:17selepas

00:52:19bernarung

00:52:19di bawah

00:52:19Melaka

00:52:20dia bernarung

00:52:21di bawah

00:52:21Johor

00:52:21tapi apabila

00:52:23kerajaan Johor

00:52:24lemah

00:52:26di

00:52:27apa nama

00:52:28kekacauan

00:52:28disebabkan oleh

00:52:30Bugis

00:52:31yang masuk ke sini

00:52:32ialah

00:52:32Deng Kemboja

00:52:34Deng Kemboja

00:52:36memaksa

00:52:37undang ini

00:52:38untuk

00:52:38melantik dia

00:52:39sebagai raja

00:52:40jadi undang ini

00:52:41tak bersuju

00:52:42jadi bila tak bersuju

00:52:44dia berjumpa dengan

00:52:46Sultan Johor

00:52:47untuk

00:52:49menyatakan

00:52:50bahawa dia nak

00:52:51bernarung di bawah

00:52:51Johor juga

00:52:52tetapi Johor pada

00:52:53masa itu

00:52:53kekacauan

00:52:54dia kata

00:52:57Kesultanan Johor

00:52:58pergilah

00:52:59ke

00:53:01bertuankan

00:53:02kepada

00:53:02Palembang

00:53:03sebab itu

00:53:04rombongan itu

00:53:05menjemput

00:53:07Raja Melewar

00:53:08yang nama asalnya

00:53:09ialah Raja Mahmud

00:53:11datang ke

00:53:12ke sini

00:53:13dan

00:53:14dikerjankan

00:53:15di

00:53:16kota penajis

00:53:18di Rembau

00:53:18Astana

00:53:19apa nama

00:53:20Astana Raja

00:53:21hari ini

00:53:22kota penajis itu ada lagi sekarang

00:53:24sebab dulu

00:53:24sungai linggi

00:53:25sungai penajis itu

00:53:26merupakan

00:53:27pelabuhan

00:53:28antarabangsa

00:53:30dan

00:53:31Belanda pun

00:53:31kacau

00:53:32banyak kacau

00:53:33jadi

00:53:33disitulah

00:53:34bermulanya

00:53:36kerajaan

00:53:37yang dikatakan

00:53:39institusi

00:53:39Raja itu

00:53:40yang memakai

00:53:41gelaran

00:53:41yang dipertuan

00:53:43jadi

00:53:45dirajakan

00:53:45di situ

00:53:46dan

00:53:47kemudiannya

00:53:48bersemayam

00:53:49di

00:53:49Seri Menanti

00:53:51sebab itu

00:53:52Seri Menanti itu

00:53:53dipanggil sebagai

00:53:54luak tanah mengandung

00:53:55dan

00:53:57keliling-keliling

00:53:58dari itu

00:53:58bukan undang

00:53:58luak-luak itu

00:54:00adalah

00:54:00diketuai oleh penghulu

00:54:01luak-luak itu

00:54:02mesti

00:54:04merujuk kepada

00:54:04yang dipertuan

00:54:06besar

00:54:06tapi undang

00:54:08tak merujuk

00:54:09sebab undang

00:54:11dia otonomi

00:54:11di kawasan dia

00:54:13dia bernobat

00:54:14di dalam

00:54:15luaknya saja

00:54:16dari segi daerah

00:54:18kalau kita tengok

00:54:18pantabiran

00:54:19ada tujuh daerah

00:54:20di negeri 9

00:54:20tapi dari segi luak

00:54:22ada empat belas

00:54:23mana datang

00:54:24negeri 9-nya

00:54:24jadi negeri 9 itu

00:54:26bermula pada

00:54:27zaman

00:54:28Tunku Muhammad

00:54:29jadi Tunku Muhammad

00:54:31inilah yang

00:54:32selepas perang

00:54:33peristiwa perang

00:54:34Bukit Putus

00:54:35kita tengok

00:54:37sungai ujung

00:54:39Inggeris pada masa itu

00:54:41untuk menyatukan

00:54:43keempat-empat

00:54:44undang

00:54:45ataupun

00:54:46jajahan tadi

00:54:48atau peluk tadi

00:54:49dan membentuklah

00:54:50yang kita katakan

00:54:51negeri 9

00:54:53pada masa itu

00:54:54kemudian

00:54:55yang dikatakan

00:54:57negeri 9

00:54:57modern itulah

00:54:58Sultan

00:54:59Tunku Muhammad

00:55:01dan pada masa

00:55:02Tunku Muhammad

00:55:03ini juga

00:55:03kalau kita tengok

00:55:04jawatan-jawatan ini

00:55:06jawatan

00:55:07pusaka gelar ini

00:55:09wujud

00:55:09sebelum ini

00:55:11raja

00:55:12ataupun

00:55:13kita sebut raja lah

00:55:14sebab

00:55:14dalam konteks

00:55:16kita Malaysia ini

00:55:17kita faham raja

00:55:18raja ini

00:55:19yang dijemput

00:55:20daripada

00:55:20yang pagar ruyung tadi

00:55:22yang pertama

00:55:23yang kedua

00:55:25dan yang ketiga

00:55:26yang kita sebut

00:55:27awal tadi

00:55:28selepas itu

00:55:301808

00:55:31kita tak lagi

00:55:34menjemput

00:55:35daripada

00:55:36tetapi

00:55:37yang lahir

00:55:38di sini

00:55:39iaitu

00:55:40Tunku Radin

00:55:41anak Tunku

00:55:42Lenggang

00:55:43dan

00:55:44inilah

00:55:45kalau dalam tengok

00:55:46dalam undang-undang

00:55:47tubuh negeri 9

00:55:47yang akan

00:55:49mewarisi

00:55:51putera yang 4

00:55:52dan yang akan

00:55:54mewarisi

00:55:54takhta

00:55:55jika berlaku

00:55:56kekosongan

00:55:57jadi itu

00:55:58sejarahnya

00:55:59zaman

00:56:00masa zaman

00:56:01Raja Melewat

00:56:03dia hanya melantik

00:56:054 pembesar

00:56:05istana yang tadi

00:56:06yang menjalankan

00:56:07upacara adat tadi

00:56:08itu adalah

00:56:10waris semenda

00:56:11maknanya ipar

00:56:12kepada

00:56:13Raja Melewat

00:56:14jadi ada lah

00:56:15cerita ada

00:56:15dia panggil

00:56:16air kaki raja

00:56:17orang itu

00:56:18ataupun

00:56:18orang besar

00:56:20istana itu

00:56:22tugasnya

00:56:22ialah membantu

00:56:23dalam

00:56:23adat istiadat

00:56:25adat dan

00:56:27menasihatlah

00:56:28apa yang

00:56:29maknanya

00:56:31mengepelai

00:56:31upacara

00:56:33macam tadilah

00:56:33kita ada

00:56:34orang besar

00:56:354 istana

00:56:37yang satu lagi

00:56:37putera yang 4

00:56:39itu 2

00:56:392 benda yang berbeza

00:56:41putera ini

00:56:41ialah

00:56:42laluan untuk

00:56:43mewarisi

00:56:44takhta

00:56:45yang akan ditentukan

00:56:47yang ini balik

00:56:49kepada undang

00:56:50institusi yang sebelah

00:56:52lagi

00:56:52yang sebelah lagi

00:56:53sebab

00:56:53tuannya

00:56:54sebelum

00:56:55Raja Melewat

00:56:55datang

00:56:56tuan tanah ini

00:56:57ialah

00:56:57undang

00:56:59Raja Melewat

00:57:00dijemput

00:57:01sebab nak

00:57:02menyatukan

00:57:02Negeri 9

00:57:04ini

00:57:05jadi

00:57:09diambil

00:57:10daripada

00:57:11Pagar Ruyung

00:57:12pada masa itu

00:57:16kalau kita

00:57:17bercakap

00:57:17berkenaan dengan

00:57:18putera yang 4

00:57:19ini juga

00:57:20Encik Zamri

00:57:21kita melihat

00:57:22bahawa

00:57:23pemilihan

00:57:24pemilihan itu

00:57:25kita tahu

00:57:25mestilah hadir

00:57:27dari

00:57:28keturunan

00:57:30Raja

00:57:31Radin

00:57:32itu tadi

00:57:32Radin bin

00:57:33Lenggang

00:57:34itu tadi

00:57:34ok

00:57:36bagaimana

00:57:37kerana

00:57:38kita perlu

00:57:39memahamkan

00:57:39rakyat

00:57:40bahawa

00:57:41akhirnya

00:57:41yang akan

00:57:42menentukan

00:57:42pemilih

00:57:44yang akan

00:57:45untuk

00:57:46yang

00:57:47yang tuan besar

00:57:48nanti adalah

00:57:48datangnya dari

00:57:49institusi undang

00:57:51bagaimana

00:57:51kita nak memastikan

00:57:52bahawa

00:57:53penonton di luar sana

00:57:54faham

00:57:55dalam situasi

00:57:56pada ketika ini

00:57:57kita faham

00:57:57konflik yang berlaku

00:57:58dan sebagainya

00:57:59itu satu perkara

00:57:59tetapi

00:58:00penting untuk

00:58:01adat ini

00:58:02terus dipelihara

00:58:03dan

00:58:03dijaga

00:58:05dan mengikut

00:58:06tertibnya

00:58:06dari segi

00:58:08pelantikan

00:58:09dari segi

00:58:10susu galurnya

00:58:12itu

00:58:12yang betul

00:58:13bila Encik Zamri

00:58:14melihat

00:58:15perkara ini

00:58:16persoalan ini

00:58:17kalau kita tengok

00:58:18kita tengok

00:58:20balik

00:58:20yang lazim

00:58:21yang saya sebut

00:58:22yang lazim ini

00:58:23tak semestinya

00:58:23yang legal

00:58:25yang maknanya

00:58:26yang absah

00:58:26absah

00:58:27yang lazim

00:58:28yang lazim

00:58:28laluan

00:58:29untuk perwaris

00:58:30datang daripada

00:58:31putera yang 4

00:58:33ini

00:58:34iaitu

00:58:35tengku besar

00:58:36Seri Melanti

00:58:37dulu dama dia

00:58:38tengku besar saja

00:58:39kemudian ditukar sebagai

00:58:40tengku besar Seri Melanti

00:58:41tengku Laksamana

00:58:43dia ijar dia

00:58:44LAX

00:58:45bukan LAK

00:58:46LAX

00:58:47Laksamana

00:58:48kemudian

00:58:49tengku muda

00:58:49sekarang ini dikenali

00:58:51sebagai tengku muda

00:58:52serting

00:58:52dan

00:58:53tengku panglima besar

00:58:54jadi

00:58:55tengku panglima besar

00:58:56hari ini

00:58:57disandang oleh

00:58:58keturunan

00:58:59waris

00:58:59tengku mukeris

00:59:02tengku besar

00:59:03Seri Melanti

00:59:03juga

00:59:07disandang oleh

00:59:09tengku

00:59:10Tengku Ali

00:59:10yang amat mulia

00:59:12Tengku Ali

00:59:12betul

00:59:13iaitu

00:59:14anak sulung

00:59:15anak sulung murid

00:59:15lelaki-lelaki

00:59:16sebab

00:59:17dalam masyarakat

00:59:17adat patih

00:59:19datang pesaka

00:59:20daripada lelaki-lelaki

00:59:21tapi

00:59:22perempuan boleh

00:59:24menjadi

00:59:25apa nama

00:59:28menjadi

00:59:29ada

00:59:29ada kes

00:59:30perempuan menjadi

00:59:31yang

00:59:32pernah

00:59:33pernah

00:59:34ada satu kes

00:59:35iaitu

00:59:36perselesihan

00:59:37diantara

00:59:38nak lantik

00:59:39nak panggil

00:59:40yang

00:59:40payga ruyung

00:59:41ataupun nak lantik

00:59:42tengku radin

00:59:43itu 6 tahun tu

00:59:44kosong tu

00:59:45betul

00:59:46sekitar 3 tahun

00:59:47itu

00:59:47puan intan

00:59:48itu puan intan tu

00:59:49yang tuan antar sebelum

00:59:51dia tak boleh

00:59:52memegang pesaka

00:59:53dia pegang saka

00:59:54pemangku raja

00:59:55ada perempuan

00:59:56sebab yang

00:59:57garis keturunan

00:59:58mesti

00:59:59perempuan

01:00:01jadi kalau kita tengok

01:00:02dalam konteks

01:00:03dalam konteks ini

01:00:04adakah

01:00:05dia mengikut

01:00:07adat patih

01:00:08suku

01:00:10adakah dia ikut suku

01:00:12kita tengok balik

01:00:13jadi kalau

01:00:14di dalam adat patih

01:00:15di luar

01:00:17daripada institusi raja

01:00:18dia ikut

01:00:18adat patih

01:00:19tapi dalam institusi raja

01:00:21itu sendiri

01:00:21ada tak

01:00:22dia ikut

01:00:22adat patih

01:00:23kalau kita tengok

01:00:24dari segi

01:00:25perwarisan

01:00:25jadi

01:00:26kita nak bagi

01:00:28orang faham

01:00:28bahawa

01:00:29institusi

01:00:30ataupun

01:00:31institusi raja itu

01:00:32dia hanya ada

01:00:34di

01:00:35kawasan

01:00:36luar

01:00:36tanah mengandung

01:00:37sahaja

01:00:38di luar itu

01:00:39adalah

01:00:41kawasan

01:00:42di bawah

01:00:43undang dan pengulu

01:00:45masing-masing

01:00:46kecuali yang

01:00:47di sekitar

01:00:49tanah

01:00:50di sekitar

01:00:51Seri Menanti itu

01:00:52dia panggil

01:00:52tanah

01:00:53adat mengandung

01:00:55itu

01:00:55di

01:00:55di bawah

01:00:57Yam Tuan

01:00:58itu beza dia

01:01:00dan kalau kita tengok

01:01:02dari segi

01:01:02lazimnya

01:01:03Tengku Panglima Besar ini

01:01:05dari segi

01:01:06pelantikan

01:01:07sebagai Yam Tuan

01:01:08tak pernah

01:01:10penjawat

01:01:12gelaran ini

01:01:13memegang

01:01:14ataupun

01:01:15dilantik menjadi Yam Tuan

01:01:16pemilihan undang

01:01:17satu hal

01:01:18yang kita tengok

01:01:19yang lazim

01:01:20yang dalam konteks

01:01:20putera yang empat

01:01:23Tengku Muda Serting

01:01:25agung yang pertama

01:01:26Tengku Abdul Rahman

01:01:28sebelum jadi

01:01:29Yam Tuan

01:01:30dia adalah

01:01:31menjawat

01:01:32gelar pusaka

01:01:33Tengku Muda Serting

01:01:34begitu juga

01:01:36Tengku Jafar

01:01:37Tengku Jafar

01:01:38juga

01:01:39sebelum menjadi

01:01:40Yam Tuan

01:01:41adalah

01:01:43Tengku Muda Serting

01:01:44Serting juga

01:01:45maknanya

01:01:46Tengku Panglima Besar

01:01:47tak pernah lagi

01:01:48tak pernah lagi

01:01:49tapi dia layak

01:01:50boleh

01:01:51maknanya dalam itu

01:01:53laluan itu

01:01:54dia ada

01:01:54tapi

01:01:54kita tengok

01:01:55dia punya track record lah

01:01:58pernah tak?

01:01:59kalau kita tengok

01:02:01Tengku Laksamana

01:02:02ada dua orang

01:02:03yang menjadi

01:02:04yang pernah

01:02:05menjawat

01:02:05Yam Tuan

01:02:08sebelum itu

01:02:08bergelar Tengku Laksamana

01:02:09iaitu

01:02:10Yam Tuan Antah

01:02:11dengan

01:02:12Yam Tuan Ku Munawir

01:02:14ayah anda kepada

01:02:16Durya Mahamaliyah

01:02:17Tengku Mukris

01:02:18dan Tengku Besar

01:02:20yang dikatakan

01:02:22yang paling kanan

01:02:22yang paling sinia

01:02:23ialah

01:02:24jawatan

01:02:26gelaran pusaka

01:02:27Tengku Besar

01:02:29Seri Menanti

01:02:29yang ini

01:02:31Tengku Radin

01:02:32Tengku Imam

01:02:33Tengku Muhammad

01:02:35dan Tengku Mukris

01:02:37Tengku Mukris

01:02:39sebelum dia jadi

01:02:40belum

01:02:41jadi

01:02:42Yam Tuan

01:02:43pernah

01:02:44tetapi kalau kita

01:02:46tengok balik kepada

01:02:47undang-undang

01:02:48tubuh

01:02:48Negeri Sembilan

01:02:50memang dia kena

01:02:51jalur

01:02:52jalur

01:02:52mesti jalur

01:02:53Tengku Radin

01:02:53betul

01:02:54jalur Tengku Radin

01:02:55dikatakan

01:02:56undang

01:02:57sekarang ini

01:02:58undang yang berkuasa

01:02:59jadi kalau undang

01:03:00tak puas hati

01:03:02dengan empat orang ini

01:03:03dia boleh lantik lain

01:03:04tapi mesti daripada

01:03:05keturunan Radin

01:03:06jadi disenaraikan

01:03:08di sini

01:03:08dalam perkara empat

01:03:09yang pertama

01:03:11kekanda

01:03:11atau adinda

01:03:12lelaki-lelaki

01:03:13yang dipertuan besar

01:03:14yang mangkat

01:03:17boleh

01:03:17macam kes

01:03:19apa nama

01:03:22Tengku

01:03:24Tengku Munawir

01:03:25yang dilantik

01:03:26Tengku Jafar

01:03:27itu abang

01:03:29abang kepada

01:03:30Tengku

01:03:31Munawir

01:03:32Tengku Mukhris

01:03:33sebab itu

01:03:34Tengku Murih

01:03:34yang penting

01:03:36undang yang berkuasa

01:03:37yang kedua

01:03:39ayah anda saudara

01:03:40sebelah

01:03:41ayah anda

01:03:41yang dipertuan besar

01:03:43yang mangkat

01:03:44ayah anda saudara

01:03:46sebelah ayah anda

01:03:47yang

01:03:47mananya

01:03:48ikut tak

01:03:49adat patih

01:03:51sebab sekarang ini

01:03:52orang baca semua

01:03:53negeri Sembilan itu

01:03:54adat patih

01:03:54yang keempat

01:03:56cucu anda

01:03:57lelaki-lelaki

01:03:58yang dipertuan besar

01:03:59yang mangkat

01:04:00ikut

01:04:01adat patihkah

01:04:02tidak

01:04:04ikut gerih

01:04:05yang keempat

01:04:06putera kekanda

01:04:07atau adinda

01:04:08lelaki-lelaki

01:04:09yang dipertuan besar

01:04:10yang mangkat

01:04:10mana semua garis

01:04:12keturunan

01:04:14kalau ikut suku

01:04:15kalau anak

01:04:16cucu

01:04:17dia akan ikut

01:04:17sebelah

01:04:18isteri

01:04:19yang keempat

01:04:23yang kelima

01:04:24putera

01:04:24putera ayah anda

01:04:24saudara

01:04:25yang dipertuan

01:04:26ini paling

01:04:26paling rendah

01:04:27dipertuan besar

01:04:28yang mangkat

01:04:28jadi tak semestinya

01:04:32putera yang keempat

01:04:33ini kita kena faham

01:04:35tapi

01:04:35amalannya

01:04:36dalam golongan

01:04:38dan

01:04:39Tengku Panglima Besar

01:04:40tak pernah lagi

01:04:41menjawat

01:04:43jawatan

01:04:44yang bertuan

01:04:44ini kita nak bagi

01:04:46faham

01:04:46sebab

01:04:47tak tahulah

01:04:49saya sebab

01:04:50saya bukan orang

01:04:50negeri Sembilan

01:04:51tapi saya kaji

01:04:51tentang negeri Sembilan

01:04:52saya nampak benda itu

01:04:54jadi

01:04:55persoalan-persoalan

01:04:56yang lain itu

01:04:58berkait dengan

01:05:00wujud

01:05:01kewujudan

01:05:04jawatan ini

01:05:05iaitu pada

01:05:06zaman

01:05:07Tengku

01:05:08Muhammad

01:05:09Tengku Muhammad

01:05:11sebelum itu tak ada

01:05:12jawatan ini

01:05:12Tengku Muhammad pun

01:05:13dia ada dua

01:05:14dua saja jawatan

01:05:15yang dua

01:05:16yang dua lagi

01:05:17kemudian

01:05:18jadi bukanlah

01:05:19tiba-tiba ada empat itu

01:05:21ya

01:05:21ini proses ini

01:05:23berkait dengan

01:05:24persoalan

01:05:25krisis yang berlaku sebelum

01:05:27iaitu

01:05:28siapa nak ganti

01:05:29bila tidak ada

01:05:30putera ini

01:05:32sebab di negeri lain

01:05:33ada

01:05:33konsep

01:05:34raja muda

01:05:35putera mahkota

01:05:36jadi itu

01:05:37kita katakan

01:05:38adat ini

01:05:38boleh berubah

01:05:40menyesuaikan dengan

01:05:41keadaan zaman

01:05:42jadi kalau

01:05:43kalau tidak

01:05:44kita akan

01:05:45melihat

01:05:47adat itu

01:05:47sebagai penjara

01:05:48sedangkan

01:05:50adat itu adalah

01:05:52tujuannya

01:05:53ialah untuk

01:05:53menjaga

01:05:54ketertiban

01:05:55dan menjaga

01:05:56keharbonian

01:05:56untuk kesejahteraan kita

01:05:58itu

01:05:59itu falsa

01:06:00apa adatnya

01:06:01ya

01:06:03Encik Zamri

01:06:04selain

01:06:05kalau kita cakap

01:06:05selain daripada

01:06:06sistem

01:06:07kekeluargaan

01:06:08sebagai contoh

01:06:09adat pepatih juga

01:06:11macam kita cakap tadi

01:06:12struktur kepimpinan

01:06:14yang tersendirinya

01:06:15itu

01:06:16mementingkan

01:06:17kalau kita cakap

01:06:18di sebelah side

01:06:19undangnya itu

01:06:20bagaimana

01:06:20kita lihat

01:06:21peranan-peranan

01:06:22pemimpin-pemimpin

01:06:23di setiap

01:06:24peringkat masyarakat

01:06:25itu

01:06:25buah-bapaknya

01:06:26lembaganya

01:06:26undangnya

01:06:27itu satu perkara

01:06:30hubungan

01:06:31dua

01:06:32institusi ini

01:06:33raja

01:06:34dan juga

01:06:35undang ini

01:06:35cukup penting

01:06:37dalam

01:06:39masyarakat

01:06:40yang majmuk

01:06:40dalam kehidupan

01:06:42dalam

01:06:43mensejahterakan

01:06:44kehidupan

01:06:44masyarakat

01:06:45yang hidup

01:06:46di bawah payung

01:06:47yang diperlukan besar ini

01:06:49Encik Zamri

01:06:50melihat kepada

01:06:51konsep ini

01:06:51ok

01:06:51testimoni dah ada

01:06:53model negara 9 itu

01:06:55kita guna

01:06:55untuk

01:06:56persekutuan

01:06:56tanah Melayu

01:06:57kita merdeka

01:06:58dengan kaedah itu

01:07:00penggiliran

01:07:01yang dipertuan agung

01:07:02jadi konsep

01:07:04persekutuan

01:07:05Negeri 9 itu

01:07:06maknanya

01:07:06bila

01:07:09Negeri 9

01:07:10luar yang

01:07:11yang ada itu

01:07:11bersatu

01:07:12melantik satu raja

01:07:14itu konsep dia

01:07:15macam melantik agung

01:07:16macam melantik agung

01:07:18cuma

01:07:19dia tak

01:07:19dihadkan 5 tahun

01:07:205 tahun lah

01:07:21tapi konsepnya

01:07:22sama

01:07:22sebab model itu

01:07:24telah diikuti

01:07:25di peringkat

01:07:26federal sebenarnya

01:07:27dan sebab itu

01:07:28dilantik yang

01:07:29Tuan

01:07:29ataupun

01:07:30Tuan Ku Jakfad

01:07:31sebagai agung

01:07:33yang pertama

01:07:34Malaysia

01:07:35ketua negara

01:07:36yang pertama

01:07:36dalam konteks ini

01:07:38kita tidak ada

01:07:39masalah

01:07:39sebab

01:07:40masing-masing ada

01:07:42otonomi

01:07:43masing-masing

01:07:43otonomi masing-masing

01:07:45sebab

01:07:46dalam konteks

01:07:46di Negeri 9 ini

01:07:48sebab

01:07:48lagi demokratik

01:07:50sebab

01:07:50dia bermula

01:07:51daripada

01:07:51bawah

01:07:52dia bermula

01:07:53anak buah

01:07:54akan

01:07:55lantik

01:07:55buah-pok

01:07:56buah-pok

01:07:58akan

01:07:58ataupun

01:08:00perut

01:08:01akan melantik

01:08:01ketua suku

01:08:02yang dikatakan

01:08:03lembaga

01:08:03dan

01:08:04undang

01:08:05di kalangan

01:08:06suku

01:08:08biduanda sahaja

01:08:08iaitu

01:08:09yang dikatakan

01:08:10sebagai

01:08:10penduduk asal

01:08:11penduduk asal

01:08:13yang datang

01:08:14yang berkahwin

01:08:15dengan penduduk

01:08:16yang penduduk

01:08:16daripada

01:08:17Minangkabau

01:08:18yang berkahwin

01:08:18dengan

01:08:19penduduk asal

01:08:20jadi itu

01:08:21adalah

01:08:22suku

01:08:23biduanda

01:08:24ok

01:08:25Encik Zamli

01:08:26mungkin

01:08:26jika rakan-rakan

01:08:28saya di studio

01:08:28kalau

01:08:29sebab

01:08:29saya nampak

01:08:30ada feed di sini

01:08:30kita dah

01:08:31refeed semula

01:08:32ataupun

01:08:33rakan kami

01:08:34di lapangan

01:08:35dah pun

01:08:36menghantar semula

01:08:37visual

01:08:37insyaAllah

01:08:37dalam kualiti

01:08:39yang mungkin

01:08:39lebih baik

01:08:39untuk anda

01:08:40dengar

01:08:41dan juga

01:08:41ikuti

01:08:42istadak ini

01:08:43jika boleh

01:08:43kita mainkan

01:08:44dan juga

01:08:44terus ikuti

01:08:47visual

01:08:47secara

01:08:49rakaman

01:08:50yang kami

01:08:51bawakan

01:08:52kepada anda

01:08:53ini

01:08:53kalau boleh

01:08:54kita

01:08:55upsound

01:08:55dan

01:08:55ikuti

01:08:58ya

01:09:00ok

01:09:01ok

01:09:02baik

01:09:02kita akan

01:09:02cuba

01:09:03dapatkan

01:09:03ataupun

01:09:04kita akan

01:09:04proses

01:09:04mula visual

01:09:05ini

01:09:05untuk

01:09:06anda

01:09:06saksikan

01:09:07dan juga

01:09:08melihat

01:09:08secara

01:09:09terus

01:09:11rakaman

01:09:12istadak ini

01:09:13walaupun

01:09:14tadi kita berlaku

01:09:15sedikit isu

01:09:16teknikal

01:09:18visualnya

01:09:18sedikit

01:09:19freeze

01:09:19dan sebagainya

01:09:20audio kurang jelas

01:09:21insyaAllah

01:09:21selepas ini

01:09:22dan juga

01:09:23kita akan upload

01:09:24di media sosial juga

01:09:25dengan kualiti yang lebih baik

01:09:26untuk tontonan anda semua

01:09:27ok

01:09:28Encik Zamri

01:09:29mungkin

01:09:29berbagi lebih kurang

01:09:31dalam 15 minit lagi

01:09:32perbincangan kita ini

01:09:33moving forward

01:09:34saya suka bahawa

01:09:35perbincangan kita ini

01:09:36moving forward

01:09:37selalunya

01:09:38generasi-generasi muda

01:09:40nak memahamkan

01:09:41yang mungkin

01:09:42dah rasa

01:09:43lesu

01:09:44krisis yang berlaku

01:09:46itu satu perkara

01:09:47mungkin dia rasa

01:09:48dah

01:09:49lesu lah

01:09:50akibat

01:09:51situasi

01:09:52dan juga krisis

01:09:53yang berlaku

01:09:53itu satu perkara

01:09:54tetapi akhirnya

01:09:55adat dan juga resam ini

01:09:57perlu

01:09:58terus dilaksana

01:10:00dan juga

01:10:00perlu terus

01:10:01seperti Encik Zamri

01:10:03juga sebut tadi

01:10:03kalau ianya

01:10:05ditinggalkan

01:10:05dia jadi warisan

01:10:06dia

01:10:07adat ini perlu

01:10:08sentiasa

01:10:09terjaga

01:10:09bagaimana kita nak

01:10:10memastikan bahawa

01:10:12generasi akan datang ini

01:10:14generasi-generasi muda

01:10:15tidak melihat

01:10:17adat

01:10:18dan juga apa

01:10:18yang dilaksanakan

01:10:20sesuatu yang mungkin

01:10:22akan menyebabkan

01:10:23yalah

01:10:24mereka rasa

01:10:25eh tak perlulah lagi

01:10:27benda-benda

01:10:27ataupun perkara-perkara

01:10:28sebegini

01:10:29kerana kalau kita lihat

01:10:30di media sosial

01:10:31ada yang

01:10:31berasa begitu lesu

01:10:33sehingga menganggap bahawa

01:10:34tinggalkan je lah

01:10:35adat

01:10:36dan juga

01:10:36resam ini

01:10:37bagaimana

01:10:38pandangan Encik Zamri

01:10:39saya melihat dari

01:10:41aspek sosialisasi

01:10:42sosialisasi

01:10:43sosialisasi ini adalah

01:10:45proses

01:10:46pemindahan

01:10:46nilai

01:10:48falsafuahnya

01:10:49dia bukan

01:10:50tingkah laku itu

01:10:51sebab tingkah laku itu

01:10:52adalah hasil daripada

01:10:53apa yang kita fikir

01:10:54apa yang kita

01:10:55nilai yang ada

01:10:56dalam diri

01:10:57dalam diri kita

01:10:58sekarang ini

01:10:59adakah berlaku

01:11:00proses sosialisasi itu

01:11:02dalam adat

01:11:03jadi dalam

01:11:04kalau dalam konteks

01:11:04dulu

01:11:05sosialisasi itu berlaku

01:11:07dalam keluarga

01:11:08dalam masyarakat

01:11:09dalam perut

01:11:10tapi kalau kita

01:11:11tengok dalam konteks

01:11:12hari ini

01:11:13sosialisasi

01:11:14datang

01:11:14bukan datang

01:11:15daripada keluarga

01:11:16bukan datang

01:11:17daripada perut

01:11:18datang daripada

01:11:19media sosial

01:11:20datang daripada

01:11:21apa nama

01:11:23media masa

01:11:24jadi

01:11:25itulah

01:11:26yang membentuk

01:11:28perangai dia

01:11:30tingkah laku

01:11:31cara dia berfikir

01:11:32jadi kalau

01:11:34perkara-perkara ini

01:11:36tak ditangani

01:11:37dengan betul

01:11:38maknanya

01:11:39kalau adat itu

01:11:40tidak ada lagi

01:11:41orang yang mengikutnya

01:11:44maknanya

01:11:44dia akan

01:11:45pupus lah

01:11:46matilah

01:11:47jadi

01:11:49persoalannya sekarang

01:11:50kalau adat itu

01:11:51kita tak ikut

01:11:52bukan persoalan adat

01:11:53yang mengongkong tadi

01:11:54adat yang boleh

01:11:55diubah suai

01:11:56jadi kreativiti sekarang ini

01:11:57kena ada

01:11:58macam mana kita nak

01:11:59ubah suai

01:11:59supaya dia sesuai

01:12:00dengan adat tadi

01:12:01macam

01:12:02apa nama

01:12:03gelaran tadilah

01:12:04daripada tak ada

01:12:07jadi ada

01:12:08kenapa

01:12:08kerana

01:12:09isu

01:12:10pelantikan dulu

01:12:11jadi

01:12:12buat

01:12:13empat orang ini

01:12:13sebagai pewaris

01:12:14walaupun dilantik oleh undang

01:12:16tapi

01:12:16sediakan senarai nama

01:12:18sediakan senarai nama

01:12:20sebab

01:12:20berlaku

01:12:21tapi apa yang berlaku

01:12:23sekarang pun

01:12:23kena ambil tibat

01:12:25kita tak boleh

01:12:26nak melihat

01:12:27adat ini sebagai

01:12:27sesuatu yang

01:12:28yang mati

01:12:30sebab

01:12:30kalau air itu mati

01:12:32dia akan kotor

01:12:32air perlu mengalir

01:12:34terus mengalir

01:12:35sebab itu dalam

01:12:36konteks terombor

01:12:37dia kata

01:12:38sekali air

01:12:39air bah

01:12:40sekali tepian

01:12:41berubah

01:12:41tepian itu

01:12:42bukan tepi

01:12:43tepi sungai itu

01:12:44tepian itu

01:12:45adalah tempat

01:12:46mandi

01:12:46pelantar mandi

01:12:48dulu kita mandi

01:12:49tepi sungai

01:12:49jadi

01:12:50ada pelantar itu

01:12:51tepian itu adalah

01:12:52tempat kita mandi

01:12:53jadi

01:12:53sungai takkan berubah

01:12:57tepian itu

01:12:57sahaja yang berubah

01:12:58jadi maknanya

01:12:59unsur asas

01:13:00falsafah hadat itu

01:13:01takkan berubah

01:13:01sebab

01:13:03muafakatnya

01:13:04itu yang

01:13:05yang teras itu

01:13:06takkan berubah

01:13:06yang bulat

01:13:08air kerana

01:13:08pembentung itu

01:13:09kita

01:13:11perumpamaan ini

01:13:12menggunakan alam

01:13:13sebab kita

01:13:14faham alam ini

01:13:15sebagai

01:13:15contoh kehidupan kita

01:13:17sebab

01:13:18kita dekat

01:13:19dengan alam

01:13:19dekat dengan Tuhan

01:13:20dan kita

01:13:22mengambil

01:13:22alam itu

01:13:23sebagai model

01:13:23bagaimana Tuhan

01:13:24menyusun kehidupan

01:13:26alam itu

01:13:26supaya tersusun

01:13:27yang disebut sebagai

01:13:29dia kata

01:13:31cupok yang

01:13:32asal

01:13:32cupok yang asal itu

01:13:33ialah yang

01:13:34piyay

01:13:34maknanya yang

01:13:36hukum Tuhan itu

01:13:37hukum Tuhan

01:13:38dalam konteks itu

01:13:39bukan hukum Tuhan

01:13:40yang kita faham

01:13:41yang kata

01:13:42adat pati ini

01:13:43tak ikut

01:13:44tak ikut

01:13:45tak ikut

01:13:46Islam

01:13:46hukum itu berdasarkan

01:13:48kepada peraturan

01:13:49bagaimana

01:13:49Tuhan menyusun

01:13:51siang

01:13:52malam

01:13:52langit

01:13:53jadi itulah yang dikatakan

01:13:54adat yang sebenar

01:13:55adat

01:13:55yang itu

01:13:56tak boleh ubah

01:13:57sifat air

01:13:58membasah

01:13:59tak boleh ubah

01:13:59jadi

01:14:01ini yang

01:14:02digunakan dalam

01:14:03perbedalan

01:14:04menggunakan

01:14:05lambang

01:14:07simbol

01:14:08alam

01:14:09untuk

01:14:09menerangkan

01:14:10tentang hidup

01:14:11dan

01:14:13menggunakan

01:14:14perkataan bersukat

01:14:15supaya

01:14:15benda itu

01:14:16diawit

01:14:16kalau kita buat

01:14:18sekarang ini

01:14:18kita boleh menulis

01:14:19kita boleh awit

01:14:20tapi dalam masyarakat dulu

01:14:21yang tidak boleh

01:14:23membaca

01:14:23dan menulis

01:14:24dia mengawit

01:14:25melalui

01:14:26pantun

01:14:27perbedalan

01:14:28peribahasa

01:14:29itulah

01:14:31kaedah

01:14:31bagaimana

01:14:32nak menyimpan

01:14:32tapi dalam keadaan

01:14:33hari ini

01:14:34boleh tak kita

01:14:35menyimpan

01:14:35adat itu

01:14:36dalam diri kita

01:14:37apa kaedah dia

01:14:38walaupun kita ada

01:14:39teknologi modern

01:14:41kita dokumentasi

01:14:44adakah

01:14:44orang akan ikut

01:14:46adat

01:14:46sebab

01:14:47adat ini

01:14:48bergantung kepada

01:14:49kegunaannya

01:14:50itu sebab

01:14:51saya kata tadi

01:14:52kegunaannya sekarang

01:14:53untuk politik

01:14:54untuk tujuan

01:14:55kepimpinan

01:14:56kalau tak guna

01:14:57untuk kepimpinan

01:14:58pakai lagi adat

01:14:59tak pakai lah

01:15:01kalau tak guna

01:15:02untuk perkahwinan

01:15:02tak pakai lah

01:15:04sebab orang sekarang pun

01:15:05dia nak kahwin

01:15:06susah lah

01:15:06dia kata

01:15:07sebab kalau

01:15:08kahwin

01:15:08kena adat ini

01:15:09kena panggil buah pok

01:15:10dia kata

01:15:10nak mencari sukunya

01:15:12nak

01:15:13tak sama sukunya

01:15:14bukan ayah

01:15:15bukan ayah tahu

01:15:15sebab ayah daripada

01:15:16suku lain

01:15:16yang mengurusnya

01:15:17ialah

01:15:18suku sendiri

01:15:18sebab

01:15:19suku yang

01:15:21orang yang menyemenda

01:15:22yang duduk

01:15:22di kampung

01:15:24isteri itu

01:15:25dia hanya

01:15:27kuasanya

01:15:28hanya dalam

01:15:29bendul yang empat

01:15:30dalam rumah itu saja

01:15:32hal-hal lain

01:15:33adalah

01:15:33suku punya

01:15:35suku punya

01:15:36jadi

01:15:37di sini kita nampak

01:15:38bahawa

01:15:39persoalan-persoalan

01:15:40yang

01:15:41berkaitan dengan

01:15:42perkahwin pun dah

01:15:43orang dah

01:15:43nak melarikan diri

01:15:44daripada adat

01:15:45kemudian

01:15:46pewarisan

01:15:47pewarisan harta

01:15:48tanah

01:15:49tanah pun

01:15:49sekarang ini

01:15:50berlaku

01:15:51banyak masalah

01:15:52yang

01:15:53kalau kita tengok

01:15:54kenapa rumah terbiar

01:15:56di Negeri Sembilan itu

01:15:57kerana

01:15:58pewarisan

01:15:59yang

01:15:59dari segi

01:16:00nak

01:16:00pewarisnya

01:16:01tanah adat itu

01:16:02sudah dipindah

01:16:03menjadi tanah komisial

01:16:05jadi

01:16:06ahli-ahli perut itu

01:16:07tak boleh lagi

01:16:08nak kacau

01:16:08sebab geran itu

01:16:10nak menguruskan

01:16:10tak boleh lah

01:16:11tak boleh dah

01:16:11sebab bukan hak dia

01:16:12sedangkan itu adalah

01:16:13hak suku

01:16:13jadi persoalan-persoalan

01:16:15ini akhirnya

01:16:16kita tak ikutlah

01:16:20itu cabaran besar juga

01:16:21cabaran besar

01:16:22kerana

01:16:22kita melihat adat itu

01:16:24sebagai statik

01:16:25jadi bila melihat statik

01:16:27kita kata

01:16:28susahlah

01:16:29sedangkan adat itu

01:16:30nak menyenangkan kita

01:16:32supaya kita boleh

01:16:33menyusun kehidupan

01:16:34bagaimana kita nak

01:16:35berinteraksi

01:16:35komunikasi

01:16:36kita nak hormat orang

01:16:38kaedahnya

01:16:39kaedah berbincang

01:16:41tapi

01:16:42kalau dalam kotek hari ini

01:16:43ibu adat adalah

01:16:45muafakat

01:16:45adakah berlaku muafakat

01:16:50susah juga

01:16:50nak menjawab

01:16:51nak melihat

01:16:52jadi

01:16:52balik kepada

01:16:53sosialisasi tadi

01:16:55siapa yang sosialisasi

01:16:56anak-anak sekarang

01:16:56kalau mak bapak sendiri

01:16:58kata tak payahlah

01:17:00mak bapak sendiri

01:17:01kata tak payahlah

01:17:02apa kita nak buat

01:17:03harap ibu sokoh

01:17:05kata

01:17:07sekarang ni dulu

01:17:08yang tua

01:17:09dituakan

01:17:09sekarang

01:17:10orang tua

01:17:12dianggap sebagai

01:17:13orang tua

01:17:14mendapat

01:17:15konotasi negatif

01:17:17dulu lain

01:17:18daripada

01:17:20cempedak

01:17:21biar nangka

01:17:21kan

01:17:22daripada budak

01:17:24biar orang tua

01:17:24karena

01:17:25daripada cempedak

01:17:26biar nangka

01:17:27karena

01:17:27nangka

01:17:28panjang tangkainya

01:17:29daripada budak

01:17:29biar orang tua

01:17:30sebab orang tua

01:17:30panjang akalnya

01:17:31sekarang terbalik

01:17:33orang tua

01:17:34dianggap sebagai

01:17:35rendah

01:17:36sebab

01:17:37pencin

01:17:38tua

01:17:38dalam era teknologi

01:17:40lagi lah kita

01:17:41dipelekehkan oleh

01:17:42orang-orang muda

01:17:42tak produktif

01:17:43tak produktif

01:17:44tak kreatif

01:17:45tak inovatif

01:17:46jadi dengan sendirinya

01:17:47siapa nak dengar

01:17:49yang mengamal

01:17:50yang pengamal

01:17:51adat ni

01:17:52yang menjaga

01:17:52adat

01:17:53dia orang tua

01:17:55dia tekan

01:17:56dia benam ke bawah

01:17:57dia tak hormat

01:17:58jadi

01:17:58nilai yang asas

01:18:00hormat kepada orang tua

01:18:01dah tak ada

01:18:02dia tengok

01:18:03sekarang ni

01:18:04certificate

01:18:06kalau dulu

01:18:06siapa dulu

01:18:07makan garam

01:18:08sekarang

01:18:09konsep tu dah

01:18:10tukar

01:18:11jadi

01:18:11yang mendewasakan

01:18:13dia ialah

01:18:13inilah

01:18:16apa dah

01:18:16Mr. Google

01:18:17Cik JPT

01:18:19pengalaman itu

01:18:20dah tolak tepi

01:18:20sebab dia boleh

01:18:21shortcut pengalaman

01:18:22kita berdasarkan

01:18:23pengalaman

01:18:24tapi

01:18:26orang muda

01:18:27sekarang

01:18:28kalau kita tengok

01:18:29dia lebih kepada

01:18:32apa yang ada

01:18:33di depan dia

01:18:34diselesaikan

01:18:35benda di depan dia

01:18:35macam

01:18:36tetamu kita tadi

01:18:38Atikah tadi

01:18:38dia menyebut

01:18:40bahawa

01:18:40pewaris Ibu Soko

01:18:41dan juga

01:18:42kita lihat peranan

01:18:43Ibu Soko

01:18:44dalam menjaga

01:18:45adat

01:18:46dan juga

01:18:48amalan

01:18:49adat pepatih

01:18:50itu cukup penting

01:18:52bagaimana

01:18:54Encik Zamri

01:18:55melihat bahawa

01:18:56peranan Ibu Soko

01:18:58terutamanya

01:18:59dalam generasi-generasi

01:19:01yang akan datang

01:19:02kita nampak

01:19:03Atikah tadi juga

01:19:03seorang anak muda juga

01:19:04tapi

01:19:05interest dan juga

01:19:06minatnya itu

01:19:06juga cukup tinggi

01:19:07dan saya nampak

01:19:08macam logik

01:19:09untuk individu

01:19:10seperti ini

01:19:10untuk mewarisi

01:19:11sebagai Ibu Soko

01:19:12itu

01:19:12kita tengok adat

01:19:13sekarang

01:19:14adat bukan undang-undang

01:19:17adat adalah

01:19:19adat

01:19:19maknanya

01:19:20dia bukan satu

01:19:21bentuk paksaan

01:19:22dia hanya bentuk

01:19:25peraturan

01:19:26walaupun ada

01:19:27sedikit paksaan

01:19:28tetapi

01:19:29siapa yang nak

01:19:31menguatkuasakannya

01:19:32jadi

01:19:33sama juga

01:19:34kalau kita buat

01:19:35sesuatu undang-undang

01:19:36kita tidak ada

01:19:36penguatkuasaan

01:19:37tak guna juga

01:19:38sedangkan dalam

01:19:39konteks

01:19:40adat yang bukan

01:19:41undang-undang ini

01:19:42macam mana kita nak

01:19:44kuatkuasakan

01:19:45sebab

01:19:45prinsip adat itu sendiri

01:19:47ialah

01:19:47berasaskan kepada

01:19:48tahu

01:19:49faham

01:19:50taat

01:19:51hormat

01:19:51jadi kalau

01:19:54yang pertama

01:19:55tahu pun tak tahu

01:19:56macam mana nak

01:19:57datang hormat

01:19:59kalau tahu

01:20:00tak faham

01:20:02tak boleh datang hormat

01:20:04jadi

01:20:05kena selesai

01:20:06benda ini dulu

01:20:08itu sebab

01:20:09bila benda-benda ini

01:20:10kalau datang

01:20:11kenal pada diri kita

01:20:13baru kita

01:20:13kita rasa

01:20:14benda itu penting

01:20:15kalau tak berkaitan

01:20:16dengan diri kita

01:20:17kita rasa tak penting

01:20:20kita ada

01:20:21dalam lebih kurang

01:20:22dalam 5 minit lagi

01:20:23perbincangan kita ini

01:20:25bagaimana

01:20:26akhirnya

01:20:27sebagai contoh

01:20:28kita nak wrap up

01:20:28satu adalah

01:20:29melihat kepada

01:20:31istiadat yang

01:20:32berlangsung

01:20:33pada hari ini

01:20:34iaitu

01:20:36istiadat

01:20:37untuk

01:20:38peng

01:20:39istiharan

01:20:40dan juga

01:20:41pengurniaan

01:20:42dan peristiharan

01:20:43gelaran pusaka

01:20:44Tunku Panglima Besar

01:20:46peranan

01:20:47Tunku Panglima Besar

01:20:48mungkin

01:20:49Encik Zamri

01:20:50nak wrap up

01:20:50melihat kepada

01:20:51peranan Tunku Panglima Besar

01:20:52dan juga

01:20:54putera yang

01:20:55empat yang lain

01:20:56dalam

01:20:58membantu

01:20:59dan juga

01:21:00memastikan bahawa

01:21:01perjalanan

01:21:02urus takbir

01:21:03dan juga

01:21:04kuasa

01:21:05yang dipertuan

01:21:07besar negeri sembilan

01:21:08itu kekal utuh

01:21:09dan juga

01:21:10membantu

01:21:11dari segi

01:21:12urus takbir

01:21:13urus takbir

01:21:13tertentu

01:21:14dalam

01:21:15perjalanan

01:21:16pentadbiran

01:21:16kerajaan

01:21:17negeri sembilan

01:21:18itu

01:21:18ok

01:21:19jadi

01:21:19macam kita kata

01:21:20tadilah

01:21:20pembahagian

01:21:21kuasa itu

01:21:22jelas

01:21:22dia punya

01:21:24kerajaan

01:21:25negerinya

01:21:25lain

01:21:25kalau kita

01:21:26tengok dalam

01:21:27konteks

01:21:27perlembagaan

01:21:29dia ada

01:21:30dua

01:21:30satu

01:21:32apa nama

01:21:33apa nama

01:21:35majlis

01:21:35kerajaan

01:21:36majlis

01:21:37kerajaan

01:21:37satu lagi

01:21:40majlis negeri

01:21:40majlis

01:21:41kerajaan

01:21:42itu adalah

01:21:43sekarang ini

01:21:44dikenali

01:21:44sebagai

01:21:45Dewan

01:21:45keadilan itu

01:21:46yang dianggotei

01:21:48oleh

01:21:49Yam Tuan

01:21:50undang

01:21:52yang

01:21:52empat

01:21:53tungku

01:21:55besar

01:21:56tampin

01:21:56dan

01:21:57yang dilantiklah

01:21:58mungkin peranan

01:22:00putera yang

01:22:01empat itu

01:22:01ada di situ

01:22:02sebab dia boleh

01:22:03dilantik

01:22:03tapi kalau

01:22:05dalam konteks

01:22:08institusi

01:22:09istana itu

01:22:10sendiri

01:22:10ia hanyalah

01:22:12untuk

01:22:12laluan

01:22:13menjadi

01:22:14pewaris

01:22:15sama

01:22:15seperti

01:22:16negeri-negeri

01:22:16lain

01:22:16yang

01:22:18menyiapkan

01:22:19raja muda

01:22:20turku mahkota

01:22:22ataupun yang di

01:22:23Pertuan

01:22:23muda

01:22:24sama

01:22:25maknanya

01:22:26peranan itu

01:22:26bergantung kepada

01:22:27personaliti

01:22:29karisma

01:22:30individu itu

01:22:32jadi dari

01:22:33segi jawatan itu

01:22:34mungkin dalam

01:22:35konteks

01:22:36istana

01:22:36dia boleh menjadi

01:22:37pengapit

01:22:39penasihat

01:22:40tapi kalau

01:22:41dalam konteks

01:22:42luar

01:22:42maknanya

01:22:43kalau dilantik

01:22:44dalam

01:22:45Dewan Keadilan

01:22:46itu

01:22:46dia boleh memberi

01:22:47peranan

01:22:48tapi kalau

01:22:49dalam konteks

01:22:50lain

01:22:50seperti kita

01:22:51sebut

01:22:51tadilah

01:22:52masing-masing

01:22:52menobat

01:22:53di dalam

01:22:53unit politik

01:22:55masing-masing

01:22:56dia tak boleh

01:22:57kacau

01:22:58cuma dalam

01:22:59konteks

01:22:59yang besar

01:23:00idea dia

01:23:01itulah

01:23:01kalau

01:23:01sebab dalam

01:23:02konteks

01:23:02adat

01:23:03negeri 9

01:23:04dia kata

01:23:05kalau

01:23:05alim

01:23:06diambil

01:23:07doanya

01:23:09kalau

01:23:09pekak

01:23:10disuruhnya

01:23:11cucu

01:23:13meriam

01:23:13dia tak ada

01:23:15efek lah

01:23:15sebab dia

01:23:15dah pekak

01:23:16kalau

01:23:17dia kata

01:23:18kalau panau

01:23:19dia disuruh

01:23:20menebang buluh

01:23:20maknanya

01:23:21setiap orang itu

01:23:22ada peranan dia

01:23:23ada peranan dia

01:23:25jadi

01:23:25bergantung kepada kita

01:23:26bagaimana kita nak

01:23:27menjalankan peranan kita

01:23:28jadi kalau kita tengok

01:23:30dalam konteks

01:23:30hari ini

01:23:31itulah

01:23:32yang kita kata tadi

01:23:33tahu

01:23:33paham

01:23:35apa nama

01:23:37hormat itu

01:23:38dan taat

01:23:40hormat dan taat itu

01:23:41jadi kalau benda itu

01:23:42tak masuk

01:23:43macam

01:23:43macam ni lah

01:23:44kita tak install

01:23:45dalam diri kita

01:23:46app itu tak ada

01:23:47app adat patih itu tak ada

01:23:49macam mana kita nak guna app itu

01:23:51macam kita

01:23:52kita atas astro go lah

01:23:53kau tak

01:23:54kau tak

01:23:54tak ada astro go

01:23:56macam mana nak tengok astro

01:23:58minta maaf lah

01:23:59jadi macam itulah

01:24:00adat patih pun

01:24:01kalau kau tak ada app

01:24:02adat patih itu

01:24:03dalam diri kau

01:24:04macam mana kau nak

01:24:05tak seron cerita lah

01:24:06kau buatlah dokumentasi

01:24:08macam mana pun

01:24:09tak jadi

01:24:10kita cerita hari ini pun

01:24:12habis di sini je

01:24:14ini benda-benda yang

01:24:15yang perlu kita lihat

01:24:17sebab kalau benda itu

01:24:17berguna

01:24:18dia akan guna

01:24:19sebab

01:24:19orang sekarang ini

01:24:21dari segi budaya

01:24:22dia banyak simulasi

01:24:24kalau benda itu

01:24:25menguntungkan dia

01:24:26dia buatlah

01:24:27supaya

01:24:28dia jadi simulasi

01:24:29supaya nampak baik

01:24:31ini isu dia

01:24:33segonok rasanya

01:24:34perbincangan

01:24:35banyak lagi yang boleh

01:24:36kita kupas

01:24:37sudah tentu

01:24:38tidak ada kusut

01:24:39yang tidak boleh

01:24:40diselesaikan

01:24:41tidak ada keruh

01:24:43yang tidak dapat

01:24:44dijernihkan

01:24:44kita faham

01:24:46dalam situasi

01:24:46dan juga konteks

01:24:47masa hari ini

01:24:48pemofakatan

01:24:49hormat

01:24:50dan juga

01:24:51tertib

01:24:52dalam menjalankan

01:24:53proses

01:24:55serta

01:24:57menjernihkan

01:24:58yang keruh

01:24:58itu juga cukup penting

01:24:59terima kasih

01:25:00sekali lagi

01:25:01Cik Zamri

01:25:02yang merupakan

01:25:03Zamri Abu Hassan

01:25:04pencarah

01:25:05program pengajian

01:25:06Melayu

01:25:06Akademi Pengajian

01:25:07Melayu

01:25:07Universiti Malaya

01:25:08berkongsi pandangan

01:25:09beliau

01:25:09dari jam 10.30 pagi

01:25:11tadi

01:25:11sehingga sekarang

01:25:12dan untuk

01:25:13mengakhiri

01:25:13buletin awan ni khas

01:25:15ini kami

01:25:16bawakan

01:25:17visual

01:25:18dan juga

01:25:20pengisytiharan

01:25:20ataupun

01:25:22yang disebut

01:25:22sebagai

01:25:23pengurnian

01:25:24dan perisytiharan

01:25:26gelaran pusaka

01:25:26Tengku Panglima Besar

01:25:28sekian sahaja

01:25:28buletin awan ni khas

01:25:29untuk waktu ini

01:25:29saya Haris Ashraf Hasnan

01:25:31kita jumpa lagi

01:25:35Assalamualaikum

01:25:36Warahmatullahi Wabarakatuh

01:25:37dan salam sejahtera

01:25:42Bismillahirrahmanirrahim

01:25:45Alhamdulillah

01:25:46segala pujian

01:25:48sanjungan

01:25:49dan kesyukuran

01:25:50dirafak

01:25:51ke hadrat Allah SWT

01:25:53Tuhan

01:25:55yang maha pengasih

01:25:56dan maha penyayang

01:25:57selawat dan salam

01:25:59ke atas

01:26:00junjungan besar

01:26:01Nabi Muhammad

01:26:03SAW

01:26:04juga ke atas

01:26:06kaum keluarga

01:26:07dan para sahabat

01:26:09beginda

01:26:12Berta

01:26:13dengan sukacitanya

01:26:14menggunakan

01:26:16gelaran pusaka

01:26:18putera yang empat

01:26:19Tengku Panglima Besar

01:26:22kepada Tengku Zin Al-Abidin

01:26:24Ibni Tuanku Muhris

01:26:26sekian

01:26:46sekian

01:26:47menjunjung kasih Tuhan ku

01:26:53diseru

01:26:54diseru

01:26:54Datuk Seri

01:26:55orang empat istana

01:26:57mempersilahkan

01:26:59penerima gelaran pusaka

01:27:01Yang Ahmad Mualia

01:27:03Tengku Panglima Besar

01:27:05Tengku Zin Al-Abidin

01:27:07Ibni Tuanku Muhris

01:27:08untuk menghadap

01:27:10dan menerima

01:27:11watikah pelantikan

01:27:12daripada

01:27:13Duli Yang Mahamulia

01:27:14Yang Diputam Besar

01:27:16Nui Sembilan

01:27:56Terima kasih

01:28:28Terima kasih

01:28:46Terima kasih

Category

Transcript

Comments

Recommended